Genro kaj Sekso: Teoriaj Aliroj

La plej kutima klarigo kiun oni donas pri la distingo inter genro kaj sekso estas jena: Sekso estas biologia, dum genro estas socia. Tiu klarigo povas esti tre utila por komprenigi ke homaj ecoj ne estas diktitaj de iliaj korpoj, sed samtempe ĝi estas tro simpliga. En ĉi tiu artikolo, mi ŝatus atentigi pri aliaj eblaj difinoj de la interrilato inter sekso kaj genro, laŭ pluraj diversaj teoriaj skoloj de feminismo kaj kviraj studoj. Pro koncizeco mi prezentos ilin en du grupoj: mal/konstruismaj kaj postkonstruismaj teorioj (Lykke, Feminist Studies, 2010).

La disvastiĝo de “genro” kiel koncepto kaj la supre menciita klarigo (sekso/genro = biologia/socia) reprezentas kion Nina Lykke nomas mal/konstruismo. La nomo venas de la ideo ke genro estas socia konstruo kaj tiuj ĉi teoristoj strebas malkonstrui ĝin, t.e. analizi la procezojn malantaŭ ĝi. Mal/konstruismo mem konsistas el pluraj skoloj, kiuj estis plej influaj en la 80aj kaj 90aj jaroj de la 20a jarcento, sed oni povas trovi ĝiajn radikojn jam en la verko La Dua Sekso (Le Deuxième Sexe) de Simone de Beauvoir, esprimitaj ekzemple en la fama citaĵo “Oni ne naskiĝas, sed iĝas, virino” (1949). Temas do pri emfazo de tio ke genron oni faras, ne esence havas.

8600697604_671f9ba246_kLa graveco kaj utilo de mal/konstruismo estas plej bone videblaj kontraste al la ĝistiama kompreno de genro, bazita sur biologia determinismo, kiu laŭ multaj estas la radiko de genra malegaleco. Tian pensmanieron oni povas rimarki eĉ hodiaŭ: oni daŭre asignas virinajn aŭ viriĉajn rolojn al homoj surbaze de iliaj korpoj. Ekzemple, ekde kiam homoj naskiĝas kaj oni asignas al ili sekson, oni “ricevas” kun ĝi ankaŭ genron – oni ricevas inan aŭ iĉan nomon, bluajn aŭ rozkolorajn vestaĵojn, pupojn aŭ aŭtetojn, kaj tio estas nur komenco de genraj roloj kiuj akompanos onin la tutan vivon. La enkonduko de teoria distingo inter sekso kaj genro ege helpis rimarkigi tiun problemon kaj igi genrajn rolojn priparolataj en la socio kiu antaŭe konsideris nur biologion kiel valid(ig)a klarigo de malsimilaĵoj inter inoj kaj iĉoj. Tio do kontribuis al kontraŭbatali esenciismajn kredojn, kio estas grava paŝo direkte al genra egaleco.

Legi plu

2 komentoj

Enarkivita sub edukado, lingvo

Konceptoj Pri Komunumoj

Kiel Esperantisto, kiu okupiĝas pri la socijusteca movado, mi ofte pensas pri la vorto ‘komunumo’.

La ĝenerala difino de komunumo estas granda aŭ malgranda grupo de homoj, kiuj havas ion komunan. Tio povas esti ekzemple religio, normoj, identeco, ŝatokupoj ktp. La Esperantistaro estas ekzemplo de granda komunumo, kaj ankaŭ oni povus paroli pri la komunumoj de homoj, kiuj uzas rultabulojn aŭ aŭskultas metalrokan muzikon.

En la pasinto komunumoj estis ĉefe bazitaj sur fizika proksimeco kaj la simileco de siaj membroj. Nuntempe daŭre ekzistas tiaj malpli grandaj (sub)komunumoj, sed en nia ‘tutterisma’ mondo ni havas iun pli vastan koncepton, kiu pritraktas kaj lokajn kaj interretajn interagojn de la membroj. Ĉi tiuj komunumegoj ofte strebas esti ‘inkluzivaj’, bonvenigaj al iu ajn nova homo, kiu interesiĝas pri la grupo.

Kapitalismo subtenas ĉi tiun modelon de komunumegoj, ĉar estas utile por grandaj firmaoj havi tiel facile varbeblajn celgrupojn. Homoj nuntempe parolas pri ‘nerda kulturo’, sed post iom da analizo, evidentiĝas, ke estas fakte apenaŭ iuj koheraj trajtoj, kiuj kunligas homojn identigantaj sin kiel ‘nerdoj’. Unu nerdo povas havi tute malsaman politikon, amikaron, ŝatokuparon ktp., ol alia. Sed tiu ‘nerda kulturo’ estas subtenata de pornerdaj kongresoj, vestaĵproduktantoj, videoludfirmaoj, kaj aliaj, ĉar ĝi provizas facilan celgrupon, kies membroj eĉ fieras pri esti nerdo, kaj feliĉe aĉetos tiujn produktojn.

nerdajcxemizoj.png

Jen la diversaj rezultoj, kiujn oni ricevas serĉinte ‘T-ĉemizoj por nerdoj’

Vi eble pensas, ke tio ne estas malbona afero. Se homoj volas aparteni al tiaj grandaj grupoj kaj ĝui la senton de solidareco, ĉu vere estas problemo?

Legi plu

1 komento

Enarkivita sub analizo

Muziko kaj Genra Egaleco en Esperantujo

Ĉi tiu artikolo uzas la neoficalan sufikson -iĉ. Ĝi funkcias kiel la virgenra malo de la sufikso -in. Tiel la vortoj ‘ino’ kaj ‘iĉo’ egalas al ‘virino’ kaj ‘viro’ en fundamenta Esperanto.

Ĝenerale kiam oni parolas pri Esperanta kulturo, oni laŭdas la verdajn muzikistojn kiel bona ekzemplo de ĝia riĉeco. Sed, laŭ Cristina Monica kaj Ariel Bonkorpa, endas levi la temon de seksismo kaj malegaleco ene de tiu sceno. La ĉefa parto de ĉi tiu artikolo estas de Cristina kiel gastkontribuanto, kun aldonaj komentoj de Ariel (antaŭe konata kiel Rolando).

Cristina

Kiom da muzikistinoj koncertis dum via lasta kongreso? Kaj kiom da ili ludis sole?

Mi ne partoprenas ĉiujn kongresojn kaj certe ne konas ĉiujn muzikistinojn en Esperantujo. Tamen, eble vi havas la saman percepton kiel mi: estas ege malmulte da koncertoj fare de inoj. Dum lasta JES estis unuopaj koncertoj de tri iĉoj (Kimo, i.d.c. kaj Jonny M), unu miksita grupo (La Perdita Generacio) kaj de unu ina duopo (ĴeLe).

oHi-mizNtNY

ĴeLe koncertante dum IJK 2016. Foto de Ivo Miesen.

Por iom superrigardi la situacion ni unue ekzamenu la esperantistan muzikistaron.

Legi plu

2 komentoj

Enarkivita sub analizo, muziko

‘Gaslampumado’ – kio ĝi estas kaj kiel batali ĝin?

Ĉi tiu artikolo uzas la neoficialajn pronomon ‘ri’ kaj sufikson ‘-iĉ’. Antaŭavertoj: manipulado, misuzado, diskutado de mensmalsanoj.

‘Gaslighting’ (ĉiposte nomata gaslampumado) estas strategio celanta miskredigi kaj manipuli homojn per levi dubojn pri ties propraj memoroj, perceptoj, kaj personeco. Per multaj el tiuj subtilaj sugestoj, la uzanto de tiu tekniko povas havi la viktimon sub plena regado, kreante iun fikcian version de la realeco, kiu pli kongruas por ri. En ĉi tiu artikolo mi klarigos specife, kiel gaslampumado funkcias, kaj donos konsilojn por rekoni kaj kontraŭbatali ĝin en via propra vivo.

Gaslight-2

Unue ni parolu rapide pri etimologio. La nomo venas de teatraĵo de la jaro 1938 Gas Light (‘gaslampo’), en kiu la ĉefrolulo manipulas sian edzinon. Li strebas konvinki ŝin, ke ŝi estas freneza kaj delira, per sugesti, ke ŝi imagas diversajn aferojn, kiuj fakte reale okazas. La ŝlosila parto de la teatraĵo estas kiam la edziĉo serĉas trezoron en la mansardo de la domo, kaj pro tio la gaslampoj en la aliaj partoj de la domo malpli lumiĝas. La edzino rimarkigas pri la ŝanĝo, sed la edziĉo insistas, ke ŝi imagas tion.

Kaj nun mi prezentos kvin agmanierojn de tipa gaslampumanto. Tiuj strategioj ofte ne estas tute klare videblaj, kaj pro tio ili estas tre efikaj.

Legi plu

Komenti

Enarkivita sub edukado

Moda revolucio

Antaŭatentigo: morto, priskribo de malfacilegaj labor- kaj vivkondiĉoj

La 24an de aprilo 2013, 1129 homoj mortis en Dako (Bangladeŝo) kiam la 8-etaĝa konstruaĵo “Rana Plaza” kolapsis. Krome, ĉirkaŭ 2500 homoj vundiĝis. Temis pri historie la plej granda akcidento rilata al vestaĵindustrio. Nome, la konstruaĵo enhavis vestaĵfabrikojn, kaj plejparto de la viktimoj estis ties laboristoj. La kaŭzo de la akcidento estis ke la konstruaĵo estis malsekura kaj netaŭga por fabrikoj – tamen, ĝi estis tiel uzata. Krome, malgraŭ tio ke oni sciis pri la eblo de kolapso (jam la antaŭan tagon aperis krevaĵoj en la muroj de la konstruaĵo), la laboristoj estis devigitaj iri al sia laborejo. Tio montras ke prioritatigitaj estas profitoj de firmaoj, kaj ne sekureco de homoj.

Bangladeshi_women_sewing_clothes

Tiaj maltaŭgaj kaj danĝeraj laborkondiĉoj ne estas unikaĵo en bangladeŝaj vestaĵfabrikoj. Tamen, ĉirkaŭ kvar milionoj da homoj laboras en vestaĵindustrio en Bangladeŝo – plejparte junaj virinoj. Ili kutime laboras pli ol 14 horojn ĉiutage kontraŭ tre malaltaj salajroj, ĉar ili ne havas alian eblon: alikaze ili verŝajne entute ne havus laboron. La vestaĵoj, kiujn ili amase kaj rapidege produktas, estas malmultekoste vendataj en butikoj en landoj de la unua mondo. Mi mem loĝas en Eŭropo, kaj multo de la vestaĵoj aĉeteblaj ĉi tie estis produktitaj en tiaj kondiĉoj. Tial mi hodiaŭ ŝatus turni min al aliaj homoj kiuj kiel mi loĝas en la okcidenta mondo kaj kiuj eble tute ne scias kie, fare de kiuj, kaj en kiaj kondiĉoj iliaj vestaĵoj estis kreitaj. Legi plu

1 komento

Enarkivita sub aktivismo, aktuale, edukado, ĉiutaga vivo