Kion mi lernis pri handikapismo

Enhavaverto: infantraktado de handikapuloj, insulta “inspirismo”.

Dum la jaroj 2009-2010, kiam mi ankoraŭ estis studento, mi havis la okazon labori partatempe por la “Porhandikapula Servo” de mia universitato. Mia rolo (kaj de miaj kolegoj) estis tiu de “akompananto” por handikapitaj studentoj: depende de la kazo, mi devis akompani ilin de iliaj hejmoj, aŭ de la bus/trajn-stacidomo, al la fakultato kaj reen, helpi dum la moviĝoj de unu lecion-ĉambro al la alia, resti kun ili dum la tagmanĝa paŭzo, k.s.

Tiu ĉi sperto estis sendube tre signifa kaj lerniga por mi, ĉefe pri kio rilatas mian sintenon al diverseco. Fakte mi devas konfesi ke mi ĉiam entuziasme kaj scivoleme rilatis al diverseco kiam temis pri raso, kulturo, religio, aŭ seksa orientiĝo, sed ial mi ĉiam sentis min malkomforte interagi kun handikapuloj. Danke al tiu ĉi laboro mi certe superis multajn mensajn barojn, kaj samtempe mi ekkonsciis pri kiom ili estas disvastigitaj inter la ne-handikapitoj. Ĉi-sube mi volas listigi nur kelkajn observojn, kiuj ŝajnas ne esti tiom memevidentaj kiom oni povus supozi. Se inter niaj legantoj estas iu, kiu havas rektan sperton de handikapeco, mi tre ŝatus se ri povus aldoni pliajn pripensojn.

1) Eĉ handikapuloj plenkreskiĝas. Estas ia ofta tendenco trakti homojn kun fizika handikapo kiel infanojn, eĉ kiam ili evidente ne plu estas tiaj. Kvankam la studentoj, kiujn mi akompanis, estis miaj samaĝuloj, la homoj traktis nin tre malsame. Ekzemple ili uzis la respektajn pronomojn por alparoli min, dum ekparolante kun la handikapulo ili ekuzis la neformalajn pronomojn, foje kunigitaj al infaneca lingvaĵo kaj patosaj vizaĝesprimoj. Foje eĉ okazis ke, en kafejoj aŭ vendejoj, la deĵorantoj nur parolis kun mi, antaŭsupozante ke mi mendos kaj pagos por ambaŭ.

2) Se vi ne povas helpi, almenaŭ ne malhelpu… kaj ne paniku! Kelkfoje ŝajnis al mi ke la apero de handikapulo en klasĉambro, kafejo, buso, ktp. kreis en kelkaj ĉeestantoj panikon, ĉar ili volis nepre montri sin helpemaj, sed samtempe ne sciis kion fari, kaj kelkfoje la rezulto estis ke ili eĉ malhelpis per siaj nenecesaj prizorgoj. Ekzemple mi havis interesan sperton enirante urban buson kun homo sur rulseĝo: la aliaj veturantoj komencis moviĝi kiel frenezuloj kaj oferti helpon, sed sen vere liberigi la spacon por rulseĝoj, kio fakte estis la nura bezonata ago. Prefere ne faru antaŭsupozojn pri la bezonoj de la aliaj. En multaj kazoj ili mem petos helpon, se necesa, kaj en aliaj kazoj sufiĉas afable demandi “Ĉu mi povas helpi?”, kaj neniu ofendiĝos, nek kreiĝos embarasa situacio.

3) Ne ĉiuj estas samaj. Alia tendenco tre kutima estas konsideri la handikapulon kiel ne multe pli ol reprezentanton de granda kategorio, kaj tio havas du ĉefajn konsekvencojn. Unuflanke oni emas apliki al la tuta kategorio konsiderojn validajn nur por unu aŭ kelkaj anoj el ĝi. Ekz. oni povas pensi ke se onia najbaro, kiu estas sur rulseĝo, trankvile ŝercas pri sia kondiĉo aŭ volonte rakontas pri sia akcidento, tiam oni rajtas ŝerci aŭ demandi al iu ajn sur rulseĝo pri ria kondiĉo. Ĝenerale estas eraro pensi havi ajnan rajton sur aliaj homoj, kvankam tio tre kutimas kiam temas pri subpremitaj grupoj. Pli konkrete, ĉiu homo estas malsama, kaj viaj antaŭsupozoj povas esti ofendaj kaj danĝeraj. Aliflanke, limigi la individuon al sia handikapeco povas ankaŭ signifi atribui al ri pozitivajn ecojn aŭ pozitivan inspirigan rolon. Kvankam povas ŝajni afable esprimi sian admiron, tio ofte montras supraĵan aliron al la homo mem. Krom ke ne ĉiuj ŝatas estis daŭre memorigitaj pri kiom ilia vivo malfacilas, ne ĉiuj handikapuloj estas kuraĝaj superherooj, kaj ne ĉiuj taksas sin mem malbonŝancaj. Certe vi povas trovi aliajn specifajn ecojn en la individuo, pri kiuj komplimenti rin.

4) Agnosku kaj komprenu la privilegion. La privilegio de nehandikapitaj homoj estas unu el la malplej ofte agnoskitaj en la socio. Homoj, konscie aŭ subkonscie, pensas ke handikapuloj havas malbonŝancon pro kiu neeviteble ili ne povas fari ĉion, kion la alian faras. Tio kelkfoje povas esti vero, sed ofte estas maniero ne rekoni ke la socio estas konstruita forgesante pri la bezonoj de tiuj, kiuj ne havas specifajn fizikajn ecojn. Pensante tiel, ni kvazaŭ deklaras ke handikapuloj estas duarangaj homoj, ke ili ne havas la samajn rajtojn ol la nehandikapitoj. Okazis al mi aŭdi homojn plendi, ĉar handikapulo postulis povi utiligi sian rajton uzi la publikajn transportojn aŭ frekventi universitatan lecionon. Oni devus fokusi la atenton ne tiom sur la handikapo, kiom sur la bariloj, kaj prioritatigi la klopodojn por forigi ilin.

Advertisements

Komenti

Enarkivita sub handikapismo

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s