Laŭaŭtoraj arkivoj: verdamaro

Kelkaj pensoj pri strata molestado

Antaŭ kelkaj tagoj, en urba buso, mi estis molestita de juna viro. Estis malagrabla kaj timiga sperto elteni liajn insistajn demandojn, maldecajn komentojn kaj nedeziritan fizikan proksimecon. Sed tio, kio plej kolerigas min, estas ke ne temis pri izolita kazo. Tio okazadas ofte. Ekzistas tiom multe da viroj, kiuj konsideras tion akceptebla invadi la fizikan kaj emocian spacon de virino, nur por sia propra amuzo. Kaj ekzistas aliaj, kiuj verŝajne ne engaĝiĝus en ĉi tiu tipo de strata persekutado, sed sekvadas la saman pensmanieron en alia speco de sociaj situacioj, kiel en enretaj diskutoj, aŭ dum interago kun iliaj viraj samranguloj. Iuj el tiaj homoj estas inter miaj amikoj, parencoj, kolegoj… mi spertis tion, kaj mi tristas.

Virinoj meritas respekton, kaj havas la saman rajton kiell viroj senti sin komforte kaj sekure en publikaj (kaj virtualaj) spacoj. Al ĉiuj mi volus diri: ne kontribuu al kulturo, kiu akceptas la malon. Ne molestu. Ne tuŝu iun sen konsento. Ne insistu kiam iu diras ne. Ne ridu pri seksismaj ŝercoj, defiu la homojn kiam ili tion faras. Intervenu kiam iu alia estas molestita. Eduku vin mem por esti pli bona homo. Vere necesas ke oni priparolu pli tiun ĉi temon, ĉar estas ĝi havas gravajn konsekvencojn je la kvalito de la vivo de la viktimoj (atentu: en tiu ĉi artikolo mi parolas specife pri ĝenado al inoj, sed similan fenomenon suferas aliaj diskriminaciitaj grupoj, kaj evidente tion same necesas kontraŭbatali).
street harassment.jpg
Kiam mi skribis tion ĉi en mia Facebook-linio, amikiĉoj komentis, demandante kiel praktike interveni, se oni ĉeestas situacion de ĉestrata molestado. Iuj esprimis sian timon ke eventuala interveno povu finiĝi en perforto, ekz ke ili estu batataj aŭ simile. Mi certe komprenas tiajn dubojn kaj timojn, kiujn mi mem havas, kaj mi pensas ke ĉiu devas mem pritaksi la diversajn situaciojn, kaj decidi surbaze de siaj rimedoj, sen elmeti sin al danĝero. Tamen mi petas forlasi iom la stereotipan bildon de sendefenda ino, kiu (iom “nature”) iĝas celo de la atako de malbonulo kaj bezonas la heroan intervenon de alia iĉo, kiu batalos por defendi ŝin. Estas iom pli komplike. Mi ne faras alvokon al iĉoj por ke ili per batado savu la inojn kiu spertas moleston. Mi nur petas ke oni (ne nepre nur iĉoj) konsciiĝu pri la problemo, ne neglektu ĝin, kaj ne pensu “mi povas nenion fari kontraŭ tio”, ĉar ĉiuj ja povas ion fari.

Jen kelkaj sugestoj:

Helpu la viktimojn, sen rekte alfronti la molestantojn. Ofte sufiĉas demandi “Ĉu vi bezonas helpon?”, ŝajnigi ke vi konas la viktimon, aŭ uzi pretekston por alparoli rin, kaj tiel krei distrilon. Eĉ nur alproksimiĝi kaj montri per senvorta komunikado vian subtenon hepas. Por la viktimoj multe gravas, el la psikologia flanko, senti ke ili ne estas solaj. Ofte en tiaj situacioj ili spertas anksion kaj honton, kaj ne kapablas reagi, sed ĉeesto de amikemaj homoj povas doni multe da forto. Male, esti ĉirkaŭata de prifajfantaj homoj kontribuas al la sento de fremdeco. Krome, viktimoj bezonas subtenon ankaŭ poste.
Donu la bonan ekzemplon en via ĉiutaga vivo. Ne necesas atendi specifan situacion, por ion fari kontraŭ molestado. Se vi estas iĉo, kaj ne certas kiel respekte trakti inojn en publikaj spacoj, eduku vin mem pri tio, kaj per via ekzemplo vi kontribuos eduki aliajn virojn. Des pli se vi estas patro, instruisto, aŭ havas alian rolon en edukado de infanoj/junuloj, vi povas multon fari.
Partoprenu kampanjojn. Ekzemple de la 2a ĝis la 8a de aprilo 2017 estos la Internacia Semajno Kontraŭ Strata Molestado. Oni okazigas ĝin jam la 7an fojon, kaj en la pasintaj jaroj 41 landoj partoprenis. Ĉi-tiu estas la retpaĝo: http://www.meetusonthestreet.org. Memoru ke estas pluraj manieroj engaĝiĝi: krom marŝi en protestoj, vi povas diskonigi informojn, volontuli, donaci monon, ktp. Kaj, se vi estas artisto (aŭ simple vi estas kreema), vi povas krei originalan verkon pri la temo.

31638377663_b1d504639b_k.jpg

Protestantoj okaze de la “Marŝo de Virinoj”, la 21an de Januaro 2017

Se vi regas la anglan, kaj volas legi pli pri la temo, mi konsilas tiun ĉi retejon: http://www.stopstreetharassment.org

Komenti

Enarkivita sub aktivismo, edukado, femismo, konsento, ĉiutaga vivo

Pri Egalecen kaj malegaleco dum la pasinta UK

 

Post la Nitra UK, Egalecen ricevis la jenan leteron de unu el la partoprenantoj, kiun ni kun ria konsento kundividas kun vi:

Karaj,

Du notojn mi pensis ke mi devu sendi al vi, unu pri la agado de Egalecen dum la pasinta UK, kaj la alia pri ekzemplo de malegaleco en la kongresa programo.

  1.     [Pri Egalecen] Pasintjare post SES mi sendis al vi komenton pri via programero tie. Precize, mi skribis: “Okazis io la antaŭlastan tagon de SES dum via prezentado kio bone klarigas ĉi tion: maljuna homo kiu taksis sin mem kiel handikapula, plendis pri malfacileco de sia vivo kaj pli manko da helpo. Ĵus post ĉi tio, la sama homo demandis kie la informoj pri Egalecen troveblas. Ni ĉiuj antaŭvidis la respondon: en la blogo kie vi skribas. Bone. Sed la homo rapide plendis pri sia nekapableco, sia retalirmalebleco, fakte.” Nun mi devas diri ke en via prezentado en Nitro vi montris grafikon kun kvar aksoj pri pluraneco: Genro, Nacieco, Aĝo kaj Handikapeco. Dankon… sed ne nur pro tio, ĉar vortoj estas ĉiam malmultekostaj, sed ankaŭ pro la organizo de ateliero pri Interreto por komencantoj. Ĉi tio estas vere kohera agado. Do, ne nur dankon, sed ankaŭ gratulojn.
  1.    [Pri UK] Unu el la artaj programeroj de la kongreso estis la teatraĵo La kredito, originale LaKredito1verkita de Jordi Galceran en la kataluna. Nur du aktoroj en scenejo ludas rolojn de bankdirektoro, kaj kliento kiu petas krediton. Kiam la direktoro malakceptas la peton pro manko de garantiaĵo, la kliento minacas forpreni la edzinon de la direktoro –ne perforte, certe, sed per logo, tamen…-. Ĉi tiu minaco vere funkcias, ĉefe pro la reago de la mallerta kaj memmalkonfida direktoro. Do ĉi tie ni havas teatraĵon kie negocoj estas viraj kaj kie virinoj estas varoj posedataj de viroj kaj nur marĉandadaj instrumentoj. Do, interesa afero, ĉu ne? Jes, kaj eble bona ideo se oni analizas la fikcian situacion ekde kritika vidpunkto. La problemo aperas kiam oni konscias ke sub la formo de komedio, oni celas nur ridigi la publikon per seksismaj antaŭjuĝoj. Kaj la plej grava demando estas: kiel publiko da homoj, kiu devus konscii pri malegaleco –almenaŭ la lingva-, konsentas ĉi tion kaj eĉ ridas komforte sidante en teatrejo? Eble la respondo, parolante pli ĝenerale, estas tio kion José Antonio Vergara diris post la prezentado de Egalecen: “ni pensas ke geesperantistoj estas tute justaj kaj perfektaj homoj, sed inter ili estas ankaŭ ĉiaspecaj homoj kiel en la ekstera mondo”. Jes, tute prava aserto, kaj la reago de la publiko al La kredito estis pruvo ke ankaŭ esperantista publiko ridas pri forte malegalecaj situacioj.

Ĉu ekzistas en Esperantujo (pli konkrete se vi volas en UEA) oficisto por plendoj pri malegaleco? Okaze ke ne, ĉu vi ne pensas ke la posteno bezonatas? Iaspeco de ombudsmano, kiel ekzistas en multe da landoj kaj ankaŭ en pli malgrandaj institucioj kiel, ekzemple, universitatoj. Certe, mi plendus al ri pri tio. Nun mi ne kuraĝas fari ĉar mi pensas ke mia plendo ricevos nur respondan leteron plena je bonaj vortoj, sed kio okazos poste? Kiu reagus interne kaj prenus la ĝustajn decidojn?

Ni dankas la leganton pro tiu letero kaj volas publike respondi al la du punktoj traktitaj, aldonante niajn komentojn.

  1. Ni bone memoras pri tiu epizodo dum SES, kaj ni diskutis ene de nia teamo pri ĝi. Rezulto de tiuj diskutoj estis la libreto de Egalecen, kiun ni printis ĉefe por igi (almenaŭ parte) la blogon alirebla ankaŭ al homoj kun malfacilo uzi la interreton. La trejnado pri la interreto por komencantoj, kvankam ne estis oficiale organizita kadre de Egalecen, estis certe ankaŭ inspirita de la sama celo.
  2. Pri la teatraĵo La kredito, kvankam ni mem ne spektis ĝin, ni aŭdis aliajn plendojn kaj kritikojn pri ĝia seksismo. Pri tio, ke ankaŭ esperantistoj komforte ridas pri malegalecaj situacioj, ni povas nur konstati la fakton, ke Esperantujo estas tre diversa medio, ankaŭ kiam temas pri sentemo al socijustecaj problemoj, kaj ke ĝi plejparte respegulas la ekster-Esperantan mondon. Plej interesaj estas la rilataj demandoj, kiel “Kion ni povas fari por krei kulturon de egaleco ene de Esperantujo?”, “Kiugrade kaj kiel la oficiala Esperanto-movado devas okupiĝi pri socijustecaj problemoj?”, kaj similaj.

Dum la konkluda sesio de la kongresa temo, la demando pri iuspeca “oficisto por plendoj” estis ankaŭ levita – komence ĝuste rilate al seksismo en La kredito, sed poste oni proponis eĉ pli seriozan rolon por la ofico, nome rilate al krimoj (ekzemple en kazoj de seksĝenado dum internaciaj Esperanto-kongresoj), kio certe estus malpli facile realigebla. Sed revenante al la plendoj pri la seksisma teatraĵo, oni ankaŭ tie starigis plurajn relevantajn punktojn kiuj bezonas esti pripensitaj kaj diskutitaj en la komunumo. Ekzemple: Ĉu oni cenzuru tiajn malegalecajn kulturaĵojn kaj ĉu cenzuro estas akceptebla? Ĉu la teatraĵo ne havis tamen iusence bonan efikon, ĉar ĝi diskutigis nin pri seksismo? Sed aliflanke, ĉu artaĵo kiu nur montras seksismon sen kritiki ĝin, sen oferti solvon aŭ almenaŭ alpreni starpunkton vere utilas? Krome, kiu decidas kio estas seksisma: se ekzemple la perceptata seksismo estas parto de ies (neokcidenta) kulturo, kiu en nia movado, tro forte bazita sur okcidentaj valoroj, havas rajton riproĉi aŭ puni tian elmontron de seksismo? Alivorte, kiu kreas la regulojn en nia ŝajne heterogena komunumo? Oni ankaŭ rimarkigis tute praktikan problemon de manko de bonkvalitaj teatraĵoj en Esperantujo.

Multaj laŭdis kaj dankis la organizantojn de la ĉijara kongresa temo, pro doni la okazon por diskuti tiujn ĉi temojn. Aliflanke, ni legis/aŭdis plendojn pri la manko de kongresa rezolucio. Unu leganto de Egalecen diris al ni: “Mi nur bedaŭras, ke tiun fojon, kiam oni serioze traktis la kongresan temon, oni ne faris la kongresan rezolucion… Nun ĝi havus multe pli da senco!” Kvankam jam estas malfrue por fari “kongresan rezolucion”, ne estas tro malfrue por alpreni decidon, kiu estus bela kaj konkreta rezulto de la kongresaj diskutoj. Ekzemple la propono pri instanco ene de UEA, kiu okupiĝu pri egaleco, kvankam oni ne alvenis al komuna interkonsento pri ĝi (verŝajne ankaŭ pro tempomanko), certe meritas konsideron.

Ni de Egalecen ŝatus pludaŭrigi la diskuton kaj eventuale esti perantoj pri ĝi al UEA. Estus tre bone se ankaŭ vi, legantoj, helpus nin, do bonvolu komenti aŭ skribi al ni!

3 komentoj

Enarkivita sub movado

La malcertaj originoj de la Internacia Virina Tago

(fontoj: Vikipedio kaj Chiara Lalli “L’invenzione dell’8 marzo”)

“La Internacia Virina Tago estas celebrata hodiaŭ, ĉar iuj laboristinoj mortis bruligitaj en incendio en tekstila fabriko la 8an de Marto antaŭ multaj jaroj”.

La unuan fojojn kiam mi aŭdis tiun ĉi rakonton, estis de mia instruistino en bazlernejo, kaj ekde tiam mi ĉiam sciis ke tio estas la origino de la Internacia Virina Tago. Nur hieraŭ mi malkovris ke tiu estas fakte fonda mito, kaj ke la originoj de tiu ĉi evento estas malcertaj, inkluzivantaj diversaj versioj, kiuj miksiĝis en rakonto kiu tute ne similas al preciza historia rekonstruo.

Ni eku de la komenco. En 1910 la 2-a Internacia Socialista Virina Konferenco en 1910 (en Kopenhago) akceptis la proponon de Klara Zetkin, ke oni starigu daton en ĉiu lando, por promocii la sociajn, ekonomiajn kaj familiajn rajtojn de virinoj, kaj unuavice ilian voĉdonrajton.

Ĝis 1915 oni celebris plurajn Virinajn Tagojn en pluraj urboj. La unua oficiala 8a de Marto estis en Germanujo en 1914, kaj la dato ŝajnis hazarda.

Post tri jaroj, en 1917,  en Sankt-Petrogrado laboristinoj celebris la Internacian Virinan Tagon per protestmarŝoj kontraŭ la milito kaj la malsato.  Tiuj eventoj estas konsiderataj la komenco de la Rusa Revolucio de Februaro, kiu devigis la caron Nikolaon la 2-an abdiki.

Nur en 1977 la Unuiĝintaj Nacioj proponis tagon por virinoj (United Nations Day for Women’s Rights and International Peace) kaj multaj landoj elektis la 8an de Marto kiel daton.

Ĉiukaze, kio estas plej grava ne estas scii ekzakte la historiajn faktojn malantaŭ tiu ĉi evento. Ĉefe gravas kompreni ke ĝi ne estas simpla “festo de virinoj”, nek simpla memortago de mortintaj laboristinoj. Ĝi estas tago kiam oni festas la atingojn en la kampo de genra egalrajteco, kaj memor(ig)as pri la bataloj kiuj ankoraŭ estas aktualaj. Ni ne forgesu pri tio, kaj laŭ tio ni elektu kiel plej bone celebri .

 

Komenti

Enarkivita sub aktivismo, aktuale

Grey’s Anatomy: ĉu egaleca televidserio?

Antaŭaverto: film-malkaŝoj.

Antaŭ kelkaj semajnoj komenciĝis en Usono la 12a, kaj lasta, sezono de mia plejŝatata televidserio: Grey’s Anatomy. Mi volas kapti la okazon por verki pri ĝi, kaj precipe pri ĝia rilato al la temoj de egaleco kaj pluraneca feminismo.

cose-che-non-sai-greys-anatomy

Por tiuj, kiuj ne konas ĝin, Grey’s Anatomy apartenas al la tiel nomata genro “kuracista dramo”, kaj temas pri la ĉiutaga vivo en la kirurgia sekcio de la hospitalo Seattle Grace. Kvankam la serio enhavas aktoraron kompaktan, gravan en la rakonta kunteksto, Meredith Grey estas reprezentita kiel la ĉefrolulo, ankaŭ ĉar ŝia estas la ekstera voĉo, kiu komentas je la komenco kaj je la fino de preskaŭ ĉiuj epizodoj. En la unuaj sezonoj, ŝi kaj ŝiaj kolegoj estas ankoraŭ praktiklernantoj de medicino, kaj la serio estas la rakonto pri iliaj karieroj, kiuj diversmaniere interplektiĝas kun iliaj personaj vivoj.

Unue indas diri, ke mi longe dubis ĉu tiom populara serio povas esti difinita “feminisma”, ankaŭ ĉar fakte ĝi (preskaŭ) neniam eksplicite sin proklamas tia. Sed, spektante ĝin per iom atentema kaj analiza rigardo, oni certe rimarkos la gravan rolon de virinoj en ĝi, kaj la inkluzivan manieron en kiu diverseco estas en ĝi reprezentita, kompare al aliaj tiaspecaj verkoj. Pluraj studoj montras malgajajn rezultojn, kiam temas pri virinoj en filmoj kaj televido, kiel ekzemple kronikan subreprezentadon, kaj superregon de la genraj stereotipoj. Male Grey’s Anatomy elstare prezentas fortajn inojn, kun postulemaj personaj kaj profesiaj aspiroj, kio estas progresema portretado de virinfiguroj. Kvankam iusence ĉiu el la karakteroj reprezentas malsaman homtipon, kiu havas specifajn ecojn, ili neniam limiĝas al stereotipoj, sed estas kompleksaj figuroj, ofte kontraŭdiraj kaj ne ĉiam antaŭvideblaj. Ili alfrontas, ĉiu siamaniere, plurajn vivosituaciojn, kiel patrinecon, ne-patrinecon, abortigon, romantikajn rilatojn, malsanon, funebron, amikecon kaj karieron. En kelkaj epizodoj oni eksplicite traktas gravajn feminismajn temojn, kiel la malfacilojn de virinoj sukcesi en iĉa labormedio, la agordigo de familiaj kaj karieraj aspiroj, kaj la salajra diferenco inter la genroj.

Jen eta analizo dividita laŭ tri temoj:

Raso   

yang

Cristina Yang (interpretita de Sandra Oh)

La programo estis laŭdita por la etna bunteco de ĝia aktoraro. Shonda Rhimes, produktanto de la serio, deklaris ke estis uzita la tekniko de blinda-elektado, nome ke oni neantaŭe interkonsentis la etnan originon de la karakteroj, elektante la aktorojn nur surbaze de iliaj aktoraj kapabloj. Se tio povas aspekti kiel pozitiva afero, ĝi tamen havas la malpozitivan efikon ne konsideri rason en la rakonto. Sandra Oh (la korei-devena interpretisto de la doktoro Cristina Yang) kritikis tion, dirante ke kvankam Rhimes ricevas kaj meritas laŭdojn pri tiu blinda-elektado -kaj por la ideo ke diferencoj kiel la haŭtkoloro ne gravas en la hospitalo Seattle Grace- nia socio ne estas tia post-rasa idealo. “La sekva paŝo por mi ne estas reprezenti kiel ni ĉiuj estas samaj, temas pri reprezenti niajn diferencojn, ekzakte kiel ni estas,” ŝi diras.

Amrilatoj
Evidente amrilatoj ludas gravan rolon en la rakonto, dum kiu pluraj paroj kreiĝas, rompiĝas, evoluas sub la scivolaj okuloj de la spektantaro. Pri tiu ĉi flanko, diverseco estas la ŝlosilvorto. La rilatoj estas romantikaj aŭ nur seksumaj, longdaŭraj aŭ efemeraj, aliseksaj aŭ samseksaj, kaj eĉ monogamiaj aŭ pluramemaj.

?????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Konsiderinte la tre raran reprezentadon de pluramemo en televido aŭ kino, eblas diri ke la apero de triopa rilato en la serio estas io tre progresema kaj revolucia. Mallonge ilia historio: Callie kaj Mark estas fik-amikoj dum iu periodo, sekve Callie malkovras sian ambaŭseksemon, ne sen duboj kaj malfaciloj por akcepti sin, kaj esti akceptita de la tre tradiciema familio. En la kvina sezono Callie enamiĝas en la lesban Arizona, kiu, kompare al ŝi, havas malpli streĉan aliron al sia seksa orientiĝo, kaj pli trankvilan rilaton kun sia familio. La du inoj ekigas amrilaton, kiu poste rompiĝas pro momenta malproksimiĝo de Arizona. Tiam ekas denove la seksa rilato inter Callie kaj Mark, kaj ŝi gravediĝas. Post la reveno de Arizona, la tri decidas kune kreskigi la bebon, kaj tiel ili iĝas familio, certe iom nekutima, sed ne prezentita kiel stranga fenomeno, kuriozaĵo aŭ skandalaĵo.

Transgenreco
Mi devas agnoski ke, kiel en plejparto de la kinaj kaj televidaj verkoj, ankaŭ en Grey’s Anatomy transuloj ne estas vaste reprezentitaj. Neniu ĉefa karaktero estas transgenra aŭ neduuma, sed en la epizodo 12×11 la fratino de unu el la ĉefkarakteroj, Ben Warren, elŝrankiĝas kiel transulo, kaj miaopinie la temo estas traktita kun multe da seriozeco kaj respekto. Tamen, ĉar mi mem estas cisgenra (do ne la plej taŭga homo por pritaksi, kiel la temo estis traktita), mi ĝojus se iu transulo, kiu spektis la epizodon, volus aldoni ankau siajn komentojn sube.
Tre gravas en tiu epizodo la rolo de Miranda Bailey, edzino de Ben. Komence ŝi faras gravan eraron, nome ŝi diskonigas al sia edzo la situacion pri lia fratino, kio ne estas etika: ŝi devintus lasi ke la interesito mem decidu ĉu, kiam kaj kiel elŝrankiĝi. Tamen poste, laŭ mi, ŝi tute bone alfrontas la situacion, ekzemple tuj sciigante sian edzon, ke ŝi ne apogos lin, se li estos netolerema.

bailey

  “Mi ĉesos aŭskulti vin. Ĉar la vortoj, kiujn vi diras, vundas min.”

Ŝi ankaŭ estas tre sentema pri la uzo de pronomoj, do kiam Ben insistadas pri uzado de “lia” Bailey tre energie admonas lin “ŜIA”, kaj forlasas la ĉambron. Ben koleris, kaj sentis sin trompita, ĉar lia fratino longe tenis la “sekreton”, sed Miranda rimarkigas, ke ĉi-tie ne temas pri suferaĵo lia, aŭ de la familio (cit. “Tio ne temas pri vi. Estas ŝia kanto, do foriru el la scenejo kaj lasu ŝin kanti.”). Ŝi klarigas al la edzo, kaj al la spektantaro mem, kion signifas esti transgenra (cit.“Ŝi estas transgenra: ŝi identiĝas kiel virino, kaj volas vivi vivon kiel virino”), kaj havi tian priskribon je la komenco estas laŭ mi grava afero, ĉar bedaŭrinde certe ankoraŭ multaj homoj ne klare komprenas la fenomenon. Ankaŭ la konduto de Jackson Avery, la plasta kirurgo kiu parolas kun la paciento, estas tre respektema kaj profesia. Li priskribas la medicinajn helpojn disponeblajn, kaj estas preta fari sian plej bonon. Li ankaŭ demandas, ĉu jam estis elektita nova nomo, kaj komencas uzi ĝin tuj kiam li ekkonas ĝin.

Konklude, ŝajnas al mi ke, kvankam ankoraŭ plibonigebla, la maniero en kiu Grey’s Anatomy traktas la temojn rilatajn al egaleco estas ofte avangarda kaj eĉ eduka, kaj povas esti sekvinda ekzemplo por aliaj.

Komenti

Enarkivita sub amaskomunikiloj

Kion mi lernis pri handikapismo

Enhavaverto: infantraktado de handikapuloj, insulta “inspirismo”.

Dum la jaroj 2009-2010, kiam mi ankoraŭ estis studento, mi havis la okazon labori partatempe por la “Porhandikapula Servo” de mia universitato. Mia rolo (kaj de miaj kolegoj) estis tiu de “akompananto” por handikapitaj studentoj: depende de la kazo, mi devis akompani ilin de iliaj hejmoj, aŭ de la bus/trajn-stacidomo, al la fakultato kaj reen, helpi dum la moviĝoj de unu lecion-ĉambro al la alia, resti kun ili dum la tagmanĝa paŭzo, k.s.

Tiu ĉi sperto estis sendube tre signifa kaj lerniga por mi, ĉefe pri kio rilatas mian sintenon al diverseco. Fakte mi devas konfesi ke mi ĉiam entuziasme kaj scivoleme rilatis al diverseco kiam temis pri raso, kulturo, religio, aŭ seksa orientiĝo, sed ial mi ĉiam sentis min malkomforte interagi kun handikapuloj. Danke al tiu ĉi laboro mi certe superis multajn mensajn barojn, kaj samtempe mi ekkonsciis pri kiom ili estas disvastigitaj inter la ne-handikapitoj. Ĉi-sube mi volas listigi nur kelkajn observojn, kiuj ŝajnas ne esti tiom memevidentaj kiom oni povus supozi. Se inter niaj legantoj estas iu, kiu havas rektan sperton de handikapeco, mi tre ŝatus se ri povus aldoni pliajn pripensojn.

1) Eĉ handikapuloj plenkreskiĝas. Estas ia ofta tendenco trakti homojn kun fizika handikapo kiel infanojn, eĉ kiam ili evidente ne plu estas tiaj. Kvankam la studentoj, kiujn mi akompanis, estis miaj samaĝuloj, la homoj traktis nin tre malsame. Ekzemple ili uzis la respektajn pronomojn por alparoli min, dum ekparolante kun la handikapulo ili ekuzis la neformalajn pronomojn, foje kunigitaj al infaneca lingvaĵo kaj patosaj vizaĝesprimoj. Foje eĉ okazis ke, en kafejoj aŭ vendejoj, la deĵorantoj nur parolis kun mi, antaŭsupozante ke mi mendos kaj pagos por ambaŭ.

2) Se vi ne povas helpi, almenaŭ ne malhelpu… kaj ne paniku! Kelkfoje ŝajnis al mi ke la apero de handikapulo en klasĉambro, kafejo, buso, ktp. kreis en kelkaj ĉeestantoj panikon, ĉar ili volis nepre montri sin helpemaj, sed samtempe ne sciis kion fari, kaj kelkfoje la rezulto estis ke ili eĉ malhelpis per siaj nenecesaj prizorgoj. Ekzemple mi havis interesan sperton enirante urban buson kun homo sur rulseĝo: la aliaj veturantoj komencis moviĝi kiel frenezuloj kaj oferti helpon, sed sen vere liberigi la spacon por rulseĝoj, kio fakte estis la nura bezonata ago. Prefere ne faru antaŭsupozojn pri la bezonoj de la aliaj. En multaj kazoj ili mem petos helpon, se necesa, kaj en aliaj kazoj sufiĉas afable demandi “Ĉu mi povas helpi?”, kaj neniu ofendiĝos, nek kreiĝos embarasa situacio.

3) Ne ĉiuj estas samaj. Alia tendenco tre kutima estas konsideri la handikapulon kiel ne multe pli ol reprezentanton de granda kategorio, kaj tio havas du ĉefajn konsekvencojn. Unuflanke oni emas apliki al la tuta kategorio konsiderojn validajn nur por unu aŭ kelkaj anoj el ĝi. Ekz. oni povas pensi ke se onia najbaro, kiu estas sur rulseĝo, trankvile ŝercas pri sia kondiĉo aŭ volonte rakontas pri sia akcidento, tiam oni rajtas ŝerci aŭ demandi al iu ajn sur rulseĝo pri ria kondiĉo. Ĝenerale estas eraro pensi havi ajnan rajton sur aliaj homoj, kvankam tio tre kutimas kiam temas pri subpremitaj grupoj. Pli konkrete, ĉiu homo estas malsama, kaj viaj antaŭsupozoj povas esti ofendaj kaj danĝeraj. Aliflanke, limigi la individuon al sia handikapeco povas ankaŭ signifi atribui al ri pozitivajn ecojn aŭ pozitivan inspirigan rolon. Kvankam povas ŝajni afable esprimi sian admiron, tio ofte montras supraĵan aliron al la homo mem. Krom ke ne ĉiuj ŝatas estis daŭre memorigitaj pri kiom ilia vivo malfacilas, ne ĉiuj handikapuloj estas kuraĝaj superherooj, kaj ne ĉiuj taksas sin mem malbonŝancaj. Certe vi povas trovi aliajn specifajn ecojn en la individuo, pri kiuj komplimenti rin.

4) Agnosku kaj komprenu la privilegion. La privilegio de nehandikapitaj homoj estas unu el la malplej ofte agnoskitaj en la socio. Homoj, konscie aŭ subkonscie, pensas ke handikapuloj havas malbonŝancon pro kiu neeviteble ili ne povas fari ĉion, kion la alian faras. Tio kelkfoje povas esti vero, sed ofte estas maniero ne rekoni ke la socio estas konstruita forgesante pri la bezonoj de tiuj, kiuj ne havas specifajn fizikajn ecojn. Pensante tiel, ni kvazaŭ deklaras ke handikapuloj estas duarangaj homoj, ke ili ne havas la samajn rajtojn ol la nehandikapitoj. Okazis al mi aŭdi homojn plendi, ĉar handikapulo postulis povi utiligi sian rajton uzi la publikajn transportojn aŭ frekventi universitatan lecionon. Oni devus fokusi la atenton ne tiom sur la handikapo, kiom sur la bariloj, kaj prioritatigi la klopodojn por forigi ilin.

Komenti

Enarkivita sub handikapismo

Karnavalaj memoroj

Hodiaŭ en multaj landoj oni festas la Karnavalon, tradician katolikan feston, kies plej karakteriza trajto estas vestado de maskoj kaj kostumoj. Ĝi estas ofte tre ŝatata festo de la infanoj, sed ankaŭ de la plenkreskuloj.

Verdire dum mia infanaĝo mi neniam aparte ŝatis la Karnavalojn, tamen mi estis kvazaŭ fata turchina004devigata ilin festi, kaj ĉiujare partopreni al tedaj kaj bruaj paradoj, surhavante ofte malkonfortajn kaj foje iom ridindajn kostumojn. Pri tiuj festoj mi havas kelkajn memorojn, inter kiuj du restis bone impresitaj en mia kapo, eĉ post tiom longa tempo.

Unu jaron, kiam mi estis eble 4 aŭ 5 jaraĝa, por la Karnavalo mi havis kostumon de Blua Feino. Mia avino kudris por mi hejmfaritan robon helbluan, kun oraj steloj sur ĝi, kaj konusforman ĉapelon, el kiu eliris miaj longaj brunaj haroj. Mi estis en urba festo kun miaj geavoj kaj onklino, kaj ĈIUJ homoj dum la parado haltigis ilin por komplimenti pro kiom bela mi estis. Mi ne dubas, ke mi aspektis bele, kaj ke la homoj sincere komplimentis, sed ĉu vere temis nur pri tio? Nun mi havas la senton, ke tiu sinteno kaŝas aliajn signifojn kaj povas esti danĝera, ĉefe se mi pensas pri la dua okazaĵo, kiun mi volas ĉi-tie rakonti.

Alian jaron en la infanĝardeno oni organizis grandan karnavalan feston. Tiun tagon ni ĉiuj devis iri vestitaj en niaj kostumoj, kaj estis kvazaŭ kompeticio, pri kiu havas la plej belan. Ankaŭ ĉifoje, danke al la laboro de la familiaj kudristinoj, mi havis belan hejmfaritan kostumon, sed ĝi estis de blanka urso.

orso bianco003Laŭ kion mi memoras, mi tre ŝatis ĝin, kaj mi sentis min mojosa en ĝi. Tamen, alveninta al la festo, mi rimarkis ke ĉiuj miaj amikinoj estis princinoj, feinoj, Cindrulinoj, Neĝulinoj… kaj ne nur mi estis la nura en genroneutrala kostumo, sed ankaŭ la reagoj de la plenkreskuloj estis tute malsamaj al mi kaj al ili. Neniu komplimentis pri kiom mi estis originala, sprita, simpatia, aminda, memfida besto. Eble iu el vi  nun pensas ke mi troigas, ĉar ja mi devas verki artikolon pri  (mal)egaleco, sed  konsciu ke pasis preskaŭ 30 jaroj ekde tiu tago, kaj mi ankoraŭ    tutbone memoras  kio okazis. La infanlerneja instruisto vagis tra la salono kun fotilo,  kaj de tempo al  tempo kolektis iujn infanojn por fari grupajn fotojn. Kiam ri  alproksimiĝis al mi kaj  miaj amikinoj, ri petis fari fotojn kun la “etaj damoj”. Evidente mi ankaŭ volis esti fotita kun miaj amikinoj, kaj la instruisto reagis kvazaŭ mia ĉeesto fuŝus la belan bildon ri havis en sia kapo. Ri faris la foton maleme, kaj poste volis nepre fari alian sen mi, “nur kun la damoj”…

Mi ne volas diri, ke mi havis traumon el tio, sed tiaj okazaĵoj (kiuj ripetiĝas ofte en la vivoj de ĉiuj infanoj) verŝajne ne estas senkonsekvencaj. Mi devas agnoski ke mi mem senkonscie ofte pli spontane gratulas infaninon pro ŝia beleco aŭ eleganteco, kaj knabon pro lia forto aŭ lerteco. Tio estas stulta.

Diverseco mojosas, kaj ekzistas aro da pozitivaj kvalitoj pro kiuj eblas gratuli homon, sendepende de ria genro: ni klopodu memori tion, venontfoje ni komplimetos infanon, kaj ni estos farantaj jam gravan paŝon al pli egaleca kulturo.

 

 

2 komentoj

Enarkivita sub edukado, ĉiutaga vivo