Kategoriaj arkivoj: amaskomunikiloj

Kio estas justeco?

(antaŭaverto: mencioj de krimoj, genre bazita perforto kaj perforto kontraŭ inoj)

Rilate al la diskutoj pri genre bazita perforto, kiuj lastatempe ekis en la esperanta komunumo, mi decidis ne prikomenti la konkretan kazon, sed oferti anstataŭe kelkajn ĝeneralajn ideojn pri diversaj manieroj, per kiuj oni povas kompreni justecon. Ili povas esti aplikataj ne nur en kazoj de genre bazita perforto, sed ankaŭ ĝenerale kaj en aliaj kampoj.

La puna modelo de justeco estas la – laŭ mi bedaŭrinde – ĉefa modelo laŭ kiu sistema justeco funkcias nuntempe. Ĝia fokuso estas pri puno, venĝo, suferigo de la krimulo surbaze de tio ke ri per sia ago la suferon meritis, ekzemple ĉar ri kaŭzis suferon al aliulo. Simpligite, oni povas resumi la punan modelon per la diraĵo “okulo kontraŭ okulo, dento kontraŭ dento”. Eĉ se nuntempe en mia lando oni ne vere sekvas tiun regulon laŭlitere (ekzemple la puno por murdo ne estas mortpuno, plej ofte oni uzas malliberigon kiel punon), daŭre validas ke la puno devus iumaniere esti adekvata laŭ la graveco de la krimo. Tio signifas ekzemple ke kontraŭ pli serioza krimo, oni ricevos pli longan tempon en malliberejo.

32059821574_e5e88fefbc_z

Bildo: Criminal Injustice de Derek Goulet, uzita laŭ CC BY-NC 2.0

Pli moderna vidpunkto pri justeco estas la resaniga modelo. Kiel ĝia nomo sugestas, se iu spertis suferon aŭ damaĝon, ĉi tiu modelo celas kuraci ĝin, ne venĝi ĝin per reciproka sufero kiel ĉe la puna modelo. Unu el la plej grandaj diferencoj inter la puna kaj la resaniga modeloj estas ke ĉe la dua, la viktimo estas centra. Riaj bezonoj estu konsiderataj kaj ri estu tiom aktiva en la proceso kiom ri volas. La resaniga modelo nome komprenas krimon kiel ion kion oni faris kontraŭ la viktimo/komunumo, ne kontraŭ leĝoj de la ŝtato. Do, la resanigo efektive signifas remeti ĉion en la staton de antaŭ ol la krimo okazis. Plue, la resanigo koncernas ne nur la viktimon, sed ankaŭ la kulpulon. Ankaŭ riaj bezonoj estu konsiderataj. Ria rolo estu ne pasiva akcepto de la puno kiel ĉe la puna modelo, sed aktiva partopreno en la resanigo. Tial la metodoj, kiujn oni uzas, ofte estas bazitaj sur kunlaboro kaj ria kapablo preni respondecon pri sia ago kaj ripari la damaĝon. Konkrete oni emas uzi ekzemple komunuman servon aŭ mediacion. Legi plu

Advertisements

Komenti

Enarkivita sub amaskomunikiloj, edukado, femismo, movado

Inoj sifilison transdonas, iĉoj je ĝi suferas

Ĉi tio estas traduko de slovaka artikolo origine publikigita en la reta ĵurnalo Feminist FYI. En la artikolo Veronika analizas la ideojn ĉirkaŭ seksume transdoneblaj malsanoj de historia vidpunkto, fokusiĝante pri tio kiel oni traktas (mal)sanon laŭ genra kaj etna vidpunktoj.

Claude Quétel skribis en la jaro 1992 ke nenio pli bone montras la veron pri socioj kaj ŝtatoj ol iliaj historioj de sano kaj malsano. Ĝuste tiutempe multaj ŝtatoj luktis kontraŭ epidemio de HIV.

Sed Quétel celis ne kiel la ŝtato kaj ĝia politiko traktas la viruson mem, sed kiel ĝi aliras la “malsanulojn” kaj iliajn korpojn kiuj faras ion konsideratan “nenormala” aŭ nemorala. Quétel interesiĝis pri tiel nomataj “sociaj malsanoj”, kiel oni ankoraŭ en la 50aj jaroj nomis ilin en okcidenta Eŭropo. Nome temis pri alkoholismo, tuberkulozo, frenezeco kaj sifiliso.

400Behandlung_der_Syphilis

Sifilisaj pacientoj traktitaj de kuracistoj, 1498

Sifiliso estis konsiderata kiel la plej granda popolminaco dum kvin jarcentoj, ĝis HIV/AIDS anstataŭis ĝin. Jam fine de la 15a jarcento aperis la simptomoj de sifiliso, tiam nekonata malsano, kaj kreis panikon pro sia facila transdoneblo kaj komence ankaŭ pro la granda kvanto de mortaj kazoj. Sifiliso kun siaj videblaj haŭtaj simptomoj subite reprezentis pli grandan minacon ol pesto aŭ lepro, kiuj estis konataj antaŭ tiam.

En la 16a jarcento la vorto “sifiliso” radikiĝis en la lingvoj de Eŭropo dank’ al poemo de Girolamo Fracastoro. Disvastiĝis ankaŭ la scio, ke ĝi transdoneblas per seksumado. Tiel sifiliso iĝis por multaj moralistoj (pastroj, kleruloj, laikaj ĥirurgoj k.s.) ankaŭ dia puno por fiaj moroj. Legi plu

Komenti

Enarkivita sub amaskomunikiloj, rasismo, seksumsano

Grey’s Anatomy: ĉu egaleca televidserio?

Antaŭaverto: film-malkaŝoj.

Antaŭ kelkaj semajnoj komenciĝis en Usono la 12a, kaj lasta, sezono de mia plejŝatata televidserio: Grey’s Anatomy. Mi volas kapti la okazon por verki pri ĝi, kaj precipe pri ĝia rilato al la temoj de egaleco kaj pluraneca feminismo.

cose-che-non-sai-greys-anatomy

Por tiuj, kiuj ne konas ĝin, Grey’s Anatomy apartenas al la tiel nomata genro “kuracista dramo”, kaj temas pri la ĉiutaga vivo en la kirurgia sekcio de la hospitalo Seattle Grace. Kvankam la serio enhavas aktoraron kompaktan, gravan en la rakonta kunteksto, Meredith Grey estas reprezentita kiel la ĉefrolulo, ankaŭ ĉar ŝia estas la ekstera voĉo, kiu komentas je la komenco kaj je la fino de preskaŭ ĉiuj epizodoj. En la unuaj sezonoj, ŝi kaj ŝiaj kolegoj estas ankoraŭ praktiklernantoj de medicino, kaj la serio estas la rakonto pri iliaj karieroj, kiuj diversmaniere interplektiĝas kun iliaj personaj vivoj.

Unue indas diri, ke mi longe dubis ĉu tiom populara serio povas esti difinita “feminisma”, ankaŭ ĉar fakte ĝi (preskaŭ) neniam eksplicite sin proklamas tia. Sed, spektante ĝin per iom atentema kaj analiza rigardo, oni certe rimarkos la gravan rolon de virinoj en ĝi, kaj la inkluzivan manieron en kiu diverseco estas en ĝi reprezentita, kompare al aliaj tiaspecaj verkoj. Pluraj studoj montras malgajajn rezultojn, kiam temas pri virinoj en filmoj kaj televido, kiel ekzemple kronikan subreprezentadon, kaj superregon de la genraj stereotipoj. Male Grey’s Anatomy elstare prezentas fortajn inojn, kun postulemaj personaj kaj profesiaj aspiroj, kio estas progresema portretado de virinfiguroj. Kvankam iusence ĉiu el la karakteroj reprezentas malsaman homtipon, kiu havas specifajn ecojn, ili neniam limiĝas al stereotipoj, sed estas kompleksaj figuroj, ofte kontraŭdiraj kaj ne ĉiam antaŭvideblaj. Ili alfrontas, ĉiu siamaniere, plurajn vivosituaciojn, kiel patrinecon, ne-patrinecon, abortigon, romantikajn rilatojn, malsanon, funebron, amikecon kaj karieron. En kelkaj epizodoj oni eksplicite traktas gravajn feminismajn temojn, kiel la malfacilojn de virinoj sukcesi en iĉa labormedio, la agordigo de familiaj kaj karieraj aspiroj, kaj la salajra diferenco inter la genroj.

Jen eta analizo dividita laŭ tri temoj:

Raso   

yang

Cristina Yang (interpretita de Sandra Oh)

La programo estis laŭdita por la etna bunteco de ĝia aktoraro. Shonda Rhimes, produktanto de la serio, deklaris ke estis uzita la tekniko de blinda-elektado, nome ke oni neantaŭe interkonsentis la etnan originon de la karakteroj, elektante la aktorojn nur surbaze de iliaj aktoraj kapabloj. Se tio povas aspekti kiel pozitiva afero, ĝi tamen havas la malpozitivan efikon ne konsideri rason en la rakonto. Sandra Oh (la korei-devena interpretisto de la doktoro Cristina Yang) kritikis tion, dirante ke kvankam Rhimes ricevas kaj meritas laŭdojn pri tiu blinda-elektado -kaj por la ideo ke diferencoj kiel la haŭtkoloro ne gravas en la hospitalo Seattle Grace- nia socio ne estas tia post-rasa idealo. “La sekva paŝo por mi ne estas reprezenti kiel ni ĉiuj estas samaj, temas pri reprezenti niajn diferencojn, ekzakte kiel ni estas,” ŝi diras.

Amrilatoj
Evidente amrilatoj ludas gravan rolon en la rakonto, dum kiu pluraj paroj kreiĝas, rompiĝas, evoluas sub la scivolaj okuloj de la spektantaro. Pri tiu ĉi flanko, diverseco estas la ŝlosilvorto. La rilatoj estas romantikaj aŭ nur seksumaj, longdaŭraj aŭ efemeraj, aliseksaj aŭ samseksaj, kaj eĉ monogamiaj aŭ pluramemaj.

?????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????Konsiderinte la tre raran reprezentadon de pluramemo en televido aŭ kino, eblas diri ke la apero de triopa rilato en la serio estas io tre progresema kaj revolucia. Mallonge ilia historio: Callie kaj Mark estas fik-amikoj dum iu periodo, sekve Callie malkovras sian ambaŭseksemon, ne sen duboj kaj malfaciloj por akcepti sin, kaj esti akceptita de la tre tradiciema familio. En la kvina sezono Callie enamiĝas en la lesban Arizona, kiu, kompare al ŝi, havas malpli streĉan aliron al sia seksa orientiĝo, kaj pli trankvilan rilaton kun sia familio. La du inoj ekigas amrilaton, kiu poste rompiĝas pro momenta malproksimiĝo de Arizona. Tiam ekas denove la seksa rilato inter Callie kaj Mark, kaj ŝi gravediĝas. Post la reveno de Arizona, la tri decidas kune kreskigi la bebon, kaj tiel ili iĝas familio, certe iom nekutima, sed ne prezentita kiel stranga fenomeno, kuriozaĵo aŭ skandalaĵo.

Transgenreco
Mi devas agnoski ke, kiel en plejparto de la kinaj kaj televidaj verkoj, ankaŭ en Grey’s Anatomy transuloj ne estas vaste reprezentitaj. Neniu ĉefa karaktero estas transgenra aŭ neduuma, sed en la epizodo 12×11 la fratino de unu el la ĉefkarakteroj, Ben Warren, elŝrankiĝas kiel transulo, kaj miaopinie la temo estas traktita kun multe da seriozeco kaj respekto. Tamen, ĉar mi mem estas cisgenra (do ne la plej taŭga homo por pritaksi, kiel la temo estis traktita), mi ĝojus se iu transulo, kiu spektis la epizodon, volus aldoni ankau siajn komentojn sube.
Tre gravas en tiu epizodo la rolo de Miranda Bailey, edzino de Ben. Komence ŝi faras gravan eraron, nome ŝi diskonigas al sia edzo la situacion pri lia fratino, kio ne estas etika: ŝi devintus lasi ke la interesito mem decidu ĉu, kiam kaj kiel elŝrankiĝi. Tamen poste, laŭ mi, ŝi tute bone alfrontas la situacion, ekzemple tuj sciigante sian edzon, ke ŝi ne apogos lin, se li estos netolerema.

bailey

  “Mi ĉesos aŭskulti vin. Ĉar la vortoj, kiujn vi diras, vundas min.”

Ŝi ankaŭ estas tre sentema pri la uzo de pronomoj, do kiam Ben insistadas pri uzado de “lia” Bailey tre energie admonas lin “ŜIA”, kaj forlasas la ĉambron. Ben koleris, kaj sentis sin trompita, ĉar lia fratino longe tenis la “sekreton”, sed Miranda rimarkigas, ke ĉi-tie ne temas pri suferaĵo lia, aŭ de la familio (cit. “Tio ne temas pri vi. Estas ŝia kanto, do foriru el la scenejo kaj lasu ŝin kanti.”). Ŝi klarigas al la edzo, kaj al la spektantaro mem, kion signifas esti transgenra (cit.“Ŝi estas transgenra: ŝi identiĝas kiel virino, kaj volas vivi vivon kiel virino”), kaj havi tian priskribon je la komenco estas laŭ mi grava afero, ĉar bedaŭrinde certe ankoraŭ multaj homoj ne klare komprenas la fenomenon. Ankaŭ la konduto de Jackson Avery, la plasta kirurgo kiu parolas kun la paciento, estas tre respektema kaj profesia. Li priskribas la medicinajn helpojn disponeblajn, kaj estas preta fari sian plej bonon. Li ankaŭ demandas, ĉu jam estis elektita nova nomo, kaj komencas uzi ĝin tuj kiam li ekkonas ĝin.

Konklude, ŝajnas al mi ke, kvankam ankoraŭ plibonigebla, la maniero en kiu Grey’s Anatomy traktas la temojn rilatajn al egaleco estas ofte avangarda kaj eĉ eduka, kaj povas esti sekvinda ekzemplo por aliaj.

Komenti

Enarkivita sub amaskomunikiloj

Taylor Swift ja estas feministo

Pli frue en la historio en Egalecen mi havis ideon verki artikolon pri la popkantistino Taylor Swift, ekzamenante riajn kantojn por malkovri la kontraŭfeminismajn ideojn en ili. Se vi ne jam konas la famulon, ri estas unu el la plej sukcesaj junaj kantistoj en usono kaj ludas kontreon kaj popon. Riaj kantoj temas pri junulaj amrilatoj kaj juna vivo ĝenerale.

Mi emis fari la artikolon surbaze de kelkaj riaj kantoj, kiuj enhavas sufiĉe aĉajn mesaĝojn. Unue estas You Belong With Me (Vi Apartenas Kun Mi), en kiu Taylor juĝas koramikinon de najbariĉo pro ‘putineca’ aspekto – “Hej, kion vi faras kun tia knabino?” – kaj diras, ke la najbaro prefere forlasu la koramikon por ri. Fine en la muzikfilmeto tio ja okazas.

En la kanto Better Than Revenge (Pli Bona ol Venĝo) estas eĉ pli eksplicite, kiam Taylor privortumaĉas knabinon kiu ‘ŝtelis rian koramikon’ – “Ŝi estas nek sanktulo nek tia, kia vi pensas; Ŝi estas aktoro; Oni pli bone konas ŝin pro kion ŝi faras surmatrace”.

Fine mi decidis ne verki la artikolon ĉar la resto de riaj kantoj ne tiom tiklis min. Sed mi nun devas agnoski, ke mi tro rapide juĝis Taylor, kaj mi nun multe pli estimas rin. Kvankam en la jaro 2012 ri neis, kiam oni demandis rin en intervjuo, ĉu ri konsideras sin feministo, tamen ĉijare, inspirite de nova amikiĝo kun artisto Lena Dunham, ri reviziis tion:

“Kiel dekumjarulo, mi ne komprenas, ke diri ‘Mi estas feministo’ signifas nur, ke vi esperas, ke virinoj kaj viroj havos egalajn rajtojn kaj eblecojn. Tio ŝajnis al mi, oni tiel prezentas en kulturo, socio, ke vi malamas virojn. Kaj nun, mi pensas, ke multaj knabinoj havas feminismajn vekiĝojn ĉar ili ekkomprenas la signifon de la vorto. Dum longega tempo oni ŝajnigis tion kvazaŭ batalado kontraŭ la alia sekso, kvankam tute ne temas pri tio. Amikiĝi kun Lena – sen ke ŝi varbadas al mi, sed simple vidante kial ŝi kredas, kion ŝi kredas, kial ŝi diras, kion ŝi diras, kial ŝi batalas por tio, por kio ŝi batalas – montris al mi, ke mi jam ekprenis feminisman vidpunkton sen diri tion.”

Ri eĉ agnoskis pasintecajn erarojn, dirante pri Better Than Revenge “Mi havis 17 jarojn kiam mi verkis tion. Je tiu aĝo oni vere pensas, ke oni povas forrabi onian koramikon. Poste vi pli kreskas kaj ekscias, ke neniu povas preni iun de vi, se tiu ne volas foriri.”

Jes, ankoraŭ estas problemecaj aspektoj de kelkaj riaj kantoj (ekz. ioma rasismo en la filmeto por Shake It Off), sed mi tre ĝojas vidi, ke ri pli maturiĝas kaj konscienciĝas. Mi unue trompiĝis pro tio, ke ri verkas pri tiaj tipaj temoj, kiaj junula amo ktp. Sed aliflanke ni agnosku, ke je juna aĝo ri sukcese verkas ĉiujn siajn proprajn kantojn, kaj eĉ verkis kanton Dear John (Kara John) pri ekskoramiko John Mayer, pli aĝa muzikindustriulo, kaj kiel ri emocie mistraktis Taylor – “Ĉu vi ne pensas, ke mi tro junis por tiel friponiĝi?”; “Mi vivis en via ŝakludo, sed vi ŝanĝis la regulojn ĉiutage”; “Vi devintus scii”. Ri finas la kanton per optimisma ĝojkrio: “Mi brilas kiel fajraĵoj super via malplena, trista urbo”. Tio ja estas brava, femisma kanto por tiama 19-jarulo.

Do mia fina mesaĝo jenas: Ne pensu iun malfeminisma pro tradicie inaj trajtoj. Sonas kvazaŭ ege simpla afero, sed estas ja malfacile eviti la tujajn subpensojn, kiujn manĝigas al ni socio kaj la amaskomunikiloj. Se iu volas tute knanjece aspekti kaj paroli pri koramikiĉoj, tiu rajtu fari tiel senĝenate. Ne temas pri tio, ke vi ĉiam kaj ĉiamen perfekta feministo estas, ĉar ni ĉiuj faras erarojn, sed ke vi povas rekoni viajn erarojn, kritiki vin mem, kaj de tie plu evolui.

4 komentoj

Enarkivita sub amaskomunikiloj