Muziko kaj Genra Egaleco en Esperantujo

Ĉi tiu artikolo uzas la neoficalan sufikson -iĉ. Ĝi funkcias kiel la virgenra malo de la sufikso -in. Tiel la vortoj ‘ino’ kaj ‘iĉo’ egalas al ‘virino’ kaj ‘viro’ en fundamenta Esperanto.

Ĝenerale kiam oni parolas pri Esperanta kulturo, oni laŭdas la verdajn muzikistojn kiel bona ekzemplo de ĝia riĉeco. Sed, laŭ Cristina Monica kaj Ariel Bonkorpa, endas levi la temon de seksismo kaj malegaleco ene de tiu sceno. La ĉefa parto de ĉi tiu artikolo estas de Cristina kiel gastkontribuanto, kun aldonaj komentoj de Ariel (antaŭe konata kiel Rolando).

Cristina

Kiom da muzikistinoj koncertis dum via lasta kongreso? Kaj kiom da ili ludis sole?

Mi ne partoprenas ĉiujn kongresojn kaj certe ne konas ĉiujn muzikistinojn en Esperantujo. Tamen, eble vi havas la saman percepton kiel mi: estas ege malmulte da koncertoj fare de inoj. Dum lasta JES estis unuopaj koncertoj de tri iĉoj (Kimo, i.d.c. kaj Jonny M), unu miksita grupo (La Perdita Generacio) kaj de unu ina duopo (ĴeLe).

oHi-mizNtNY

ĴeLe koncertante dum IJK 2016. Foto de Ivo Miesen.

Por iom superrigardi la situacion ni unue ekzamenu la esperantistan muzikistaron.

Legi plu

2 komentoj

Enarkivita sub analizo, muziko

‘Gaslampumado’ – kio ĝi estas kaj kiel batali ĝin?

Ĉi tiu artikolo uzas la neoficialajn pronomon ‘ri’ kaj sufikson ‘-iĉ’. Antaŭavertoj: manipulado, misuzado, diskutado de mensmalsanoj.

‘Gaslighting’ (ĉiposte nomata gaslampumado) estas strategio celanta miskredigi kaj manipuli homojn per levi dubojn pri ties propraj memoroj, perceptoj, kaj personeco. Per multaj el tiuj subtilaj sugestoj, la uzanto de tiu tekniko povas havi la viktimon sub plena regado, kreante iun fikcian version de la realeco, kiu pli kongruas por ri. En ĉi tiu artikolo mi klarigos specife, kiel gaslampumado funkcias, kaj donos konsilojn por rekoni kaj kontraŭbatali ĝin en via propra vivo.

Gaslight-2

Unue ni parolu rapide pri etimologio. La nomo venas de teatraĵo de la jaro 1938 Gas Light (‘gaslampo’), en kiu la ĉefrolulo manipulas sian edzinon. Li strebas konvinki ŝin, ke ŝi estas freneza kaj delira, per sugesti, ke ŝi imagas diversajn aferojn, kiuj fakte reale okazas. La ŝlosila parto de la teatraĵo estas kiam la edziĉo serĉas trezoron en la mansardo de la domo, kaj pro tio la gaslampoj en la aliaj partoj de la domo malpli lumiĝas. La edzino rimarkigas pri la ŝanĝo, sed la edziĉo insistas, ke ŝi imagas tion.

Kaj nun mi prezentos kvin agmanierojn de tipa gaslampumanto. Tiuj strategioj ofte ne estas tute klare videblaj, kaj pro tio ili estas tre efikaj.

Legi plu

Komenti

Enarkivita sub edukado

Moda revolucio

Antaŭatentigo: morto, priskribo de malfacilegaj labor- kaj vivkondiĉoj

La 24an de aprilo 2013, 1129 homoj mortis en Dako (Bangladeŝo) kiam la 8-etaĝa konstruaĵo “Rana Plaza” kolapsis. Krome, ĉirkaŭ 2500 homoj vundiĝis. Temis pri historie la plej granda akcidento rilata al vestaĵindustrio. Nome, la konstruaĵo enhavis vestaĵfabrikojn, kaj plejparto de la viktimoj estis ties laboristoj. La kaŭzo de la akcidento estis ke la konstruaĵo estis malsekura kaj netaŭga por fabrikoj – tamen, ĝi estis tiel uzata. Krome, malgraŭ tio ke oni sciis pri la eblo de kolapso (jam la antaŭan tagon aperis krevaĵoj en la muroj de la konstruaĵo), la laboristoj estis devigitaj iri al sia laborejo. Tio montras ke prioritatigitaj estas profitoj de firmaoj, kaj ne sekureco de homoj.

Bangladeshi_women_sewing_clothes

Tiaj maltaŭgaj kaj danĝeraj laborkondiĉoj ne estas unikaĵo en bangladeŝaj vestaĵfabrikoj. Tamen, ĉirkaŭ kvar milionoj da homoj laboras en vestaĵindustrio en Bangladeŝo – plejparte junaj virinoj. Ili kutime laboras pli ol 14 horojn ĉiutage kontraŭ tre malaltaj salajroj, ĉar ili ne havas alian eblon: alikaze ili verŝajne entute ne havus laboron. La vestaĵoj, kiujn ili amase kaj rapidege produktas, estas malmultekoste vendataj en butikoj en landoj de la unua mondo. Mi mem loĝas en Eŭropo, kaj multo de la vestaĵoj aĉeteblaj ĉi tie estis produktitaj en tiaj kondiĉoj. Tial mi hodiaŭ ŝatus turni min al aliaj homoj kiuj kiel mi loĝas en la okcidenta mondo kaj kiuj eble tute ne scias kie, fare de kiuj, kaj en kiaj kondiĉoj iliaj vestaĵoj estis kreitaj. Legi plu

1 komento

Enarkivita sub aktivismo, aktuale, edukado, ĉiutaga vivo

La ĉeĥa versio de la numero ”Genra Revolucio” de National Geographic estas senskrupule transfoba

Antaŭavertoj: transfobio, gejofobio

Eble vi jam aŭdis, ke la prestiĝa revuo National Geographic antaŭnelonge publikigis tutan numeron dediĉitan al ”genra revolucio”. Multaj homoj konsideras tion interalie paŝo antaŭen por videbligo kaj valorigo de homoj kies genra identeco ne apartenas al la normo. Tamen, National Geographic estas publikigata en pluraj landoj kaj pluraj lingvoj, kaj ĉiam ekzistas iuj diferencoj inter la unuopaj landaj versioj. Se temas pri la januara numero, mi estis ŝokita kaj seniluziiĝinta kiam mi malkovris ke la ĉeĥa versio nur antaŭenigas negativajn stereotipojn kiujn ĝi devintus disŝiri. Pli detale verkis pri tio aktivuloj de la ĉeĥa organizo Trans*parent, forme de malferma letero al la ĉefredaktisto de National Geographic, kiun ni nun alportas al vi en esperanta traduko:

Kara Susan Goldberg,

Ni estas membroj kaj subtenantoj de Trans*parent, neprofitcela organizo strebanta al antaŭenigo de trans-rajtoj en Ĉeĥujo. Nia agado temas pri subteno al necisgenraj homoj, publika konsciigo pri la sistemaj malfacilaĵoj kiujn ili spertas kaj edukado de ĵurnalistoj por helpi al ili paroli pri ĉi tiu temo en pli informita maniero. Kiel vi povas imagi, ni estis ekscititaj kiam ni eksciis ke National Geographic decidis dediĉi tutan numeron al la temo de genro kaj inkludi plurajn rakontojn de necisgenraj infanoj.

Parto de nia ekscitiĝo venis de la fakto ke ĉi tiaj rakontoj nur tre rare aperas en la Ĉeĥaj medioj. Kaj eĉ se ili ja aperas, ili estas sensaciaj, fokusiĝantaj pri la fizikaj flankoj de transiro kaj detaloj de la seksaj vivoj de la koncernatoj. Speciala genra numero de National Geographic en la ĉeĥa estintus ne nur valorega ilo por homoj kiuj strebas klarigi sian genron al familio aŭ amikoj, sed ĝi ankaŭ ebligintus al ni montri brilan pozitivan ekzemplon al ĵurnalistoj kiam ili petos konsilojn de ni.

Bedaŭrinde, ni ne povos fari tion.

La ĉeĥa versio de via januara numero enhavas originalan materialon, kiun oni sen troigo povas kritiki kiel transfoba. Ni supozas ke vi vidis la kovrilon, kiun oni elektis por la numero en nia lando, kaj kvankam ni pensas ke la bildo de necesejaj ŝildoj trosimpligas la temon kaj ignoras ĝian profunde personan esencon, tio estas nur la komenco. Por doni al vi ĝeneralan superrigardon pri la nova kadro, kiun la numero ekhavis, ni dividas niajn notojn en tri partojn.

1-cvhoeghbr2hh3x_azyujkq

La usonaj kaj ĉeĥa kovriloj de la revuo.

Legi plu

3 komentoj

Enarkivita sub transgenraj aferoj

Kelkaj pensoj pri strata molestado

Antaŭ kelkaj tagoj, en urba buso, mi estis molestita de juna viro. Estis malagrabla kaj timiga sperto elteni liajn insistajn demandojn, maldecajn komentojn kaj nedeziritan fizikan proksimecon. Sed tio, kio plej kolerigas min, estas ke ne temis pri izolita kazo. Tio okazadas ofte. Ekzistas tiom multe da viroj, kiuj konsideras tion akceptebla invadi la fizikan kaj emocian spacon de virino, nur por sia propra amuzo. Kaj ekzistas aliaj, kiuj verŝajne ne engaĝiĝus en ĉi tiu tipo de strata persekutado, sed sekvadas la saman pensmanieron en alia speco de sociaj situacioj, kiel en enretaj diskutoj, aŭ dum interago kun iliaj viraj samranguloj. Iuj el tiaj homoj estas inter miaj amikoj, parencoj, kolegoj… mi spertis tion, kaj mi tristas.

Virinoj meritas respekton, kaj havas la saman rajton kiell viroj senti sin komforte kaj sekure en publikaj (kaj virtualaj) spacoj. Al ĉiuj mi volus diri: ne kontribuu al kulturo, kiu akceptas la malon. Ne molestu. Ne tuŝu iun sen konsento. Ne insistu kiam iu diras ne. Ne ridu pri seksismaj ŝercoj, defiu la homojn kiam ili tion faras. Intervenu kiam iu alia estas molestita. Eduku vin mem por esti pli bona homo. Vere necesas ke oni priparolu pli tiun ĉi temon, ĉar estas ĝi havas gravajn konsekvencojn je la kvalito de la vivo de la viktimoj (atentu: en tiu ĉi artikolo mi parolas specife pri ĝenado al inoj, sed similan fenomenon suferas aliaj diskriminaciitaj grupoj, kaj evidente tion same necesas kontraŭbatali).
street harassment.jpg
Kiam mi skribis tion ĉi en mia Facebook-linio, amikiĉoj komentis, demandante kiel praktike interveni, se oni ĉeestas situacion de ĉestrata molestado. Iuj esprimis sian timon ke eventuala interveno povu finiĝi en perforto, ekz ke ili estu batataj aŭ simile. Mi certe komprenas tiajn dubojn kaj timojn, kiujn mi mem havas, kaj mi pensas ke ĉiu devas mem pritaksi la diversajn situaciojn, kaj decidi surbaze de siaj rimedoj, sen elmeti sin al danĝero. Tamen mi petas forlasi iom la stereotipan bildon de sendefenda ino, kiu (iom “nature”) iĝas celo de la atako de malbonulo kaj bezonas la heroan intervenon de alia iĉo, kiu batalos por defendi ŝin. Estas iom pli komplike. Mi ne faras alvokon al iĉoj por ke ili per batado savu la inojn kiu spertas moleston. Mi nur petas ke oni (ne nepre nur iĉoj) konsciiĝu pri la problemo, ne neglektu ĝin, kaj ne pensu “mi povas nenion fari kontraŭ tio”, ĉar ĉiuj ja povas ion fari.

Jen kelkaj sugestoj:

Helpu la viktimojn, sen rekte alfronti la molestantojn. Ofte sufiĉas demandi “Ĉu vi bezonas helpon?”, ŝajnigi ke vi konas la viktimon, aŭ uzi pretekston por alparoli rin, kaj tiel krei distrilon. Eĉ nur alproksimiĝi kaj montri per senvorta komunikado vian subtenon hepas. Por la viktimoj multe gravas, el la psikologia flanko, senti ke ili ne estas solaj. Ofte en tiaj situacioj ili spertas anksion kaj honton, kaj ne kapablas reagi, sed ĉeesto de amikemaj homoj povas doni multe da forto. Male, esti ĉirkaŭata de prifajfantaj homoj kontribuas al la sento de fremdeco. Krome, viktimoj bezonas subtenon ankaŭ poste.
Donu la bonan ekzemplon en via ĉiutaga vivo. Ne necesas atendi specifan situacion, por ion fari kontraŭ molestado. Se vi estas iĉo, kaj ne certas kiel respekte trakti inojn en publikaj spacoj, eduku vin mem pri tio, kaj per via ekzemplo vi kontribuos eduki aliajn virojn. Des pli se vi estas patro, instruisto, aŭ havas alian rolon en edukado de infanoj/junuloj, vi povas multon fari.
Partoprenu kampanjojn. Ekzemple de la 2a ĝis la 8a de aprilo 2017 estos la Internacia Semajno Kontraŭ Strata Molestado. Oni okazigas ĝin jam la 7an fojon, kaj en la pasintaj jaroj 41 landoj partoprenis. Ĉi-tiu estas la retpaĝo: http://www.meetusonthestreet.org. Memoru ke estas pluraj manieroj engaĝiĝi: krom marŝi en protestoj, vi povas diskonigi informojn, volontuli, donaci monon, ktp. Kaj, se vi estas artisto (aŭ simple vi estas kreema), vi povas krei originalan verkon pri la temo.

31638377663_b1d504639b_k.jpg

Protestantoj okaze de la “Marŝo de Virinoj”, la 21an de Januaro 2017

Se vi regas la anglan, kaj volas legi pli pri la temo, mi konsilas tiun ĉi retejon: http://www.stopstreetharassment.org

Komenti

Enarkivita sub aktivismo, edukado, femismo, konsento, ĉiutaga vivo

Diru NE al Perforto Kontraŭ Virinoj!

Enhavaverto: diversaj priskriboj de perforto

Ĉiujar16_days_logo_english1e inter la 25a de Novembro (Internacia Tago de Elimino de Perforto kontraŭ Virinoj) kaj la 10a de Decembro (Internacia Tago de Homaj Rajtoj) okazadas la tutmonda kampanjo 16 Tagoj de Aktivismo kontraŭ Genre Bazita Perforto. La kampanjo estas vere internacia, do profitu de la ŝanco trovi organizojn en via propra regiono, kiuj okupiĝas pri ĝi kaj okazigas proteston, ekspozicion, diskuton, filmmontradon, monkolekton, trejnadon, subskribadon de peticio aŭ alian agadon. Ankoraŭ restas kelkaj tagoj ĝis la fino de la kampanjo, do ni ŝatus kuraĝigi vin trovi kaj partopreni unu el la konektitaj eventoj en via loĝloko. Dume, ni volas kontribui almenaŭ per disvastigi informojn kaj malpruvi mitojn pri perforto kontraŭ virinoj. Legi plu

Komenti

Enarkivita sub aktivismo, edukado

Kvin metodoj por certigi, ke via renkontiĝo estu alirebla kaj mojosa

Dollarphotoclub_bathuk-1920x1280.jpg

Bath, kie okazis la renkontiĝo

Antaŭ proksimume du semajnoj okazis semajnfina renkontiĝo de JEB (Junularo Esperantista Brita), kiun mi organizis. Kvankam mi jam antaŭe kunorganizis renkontiĝojn kaj programerojn, ĉi tiu estis mia plej granda entrepreno ĝis nun. Ĝi montriĝis tre internacia renkontiĝo, kun partoprenantoj de Nederlando, Germanio, Svedio, Slovakio, kaj Francio (kaj eĉ Britio!). Aparte mi volis, ke la renkontiĝo estu alirebla kaj diverseca, kaj mi pensas ke mi sukcesis pri tiu celo.

Tamen, neniam ĉio iras laŭplane, kaj mi mem agnoskas, ke mi foje eraris aŭ fuŝis. Tial mi en ĉi tiu artikolo prezentos al vi kvin konsilojn, pri kiel certiĝi, ke via venonta aranĝo estu alirebla kaj mojosa, komparante kaj kontrastante kun miaj propraj spertoj.

Se vi ne certas pri la signifo de ‘alirebla’ en ĉi tiu kunteksto, jen antaŭa artikolo pri ĝi.

1) Demandu, kion homoj fakte volas fari dum la renkontiĝo

15039657_1131817803539033_7406018165384213700_o

Prelego de Chuck Smith pri Amikumu

Malgrandaj Esperanto-renkontiĝoj, malkiel kongresoj, ofte ne havas temojn. Kutime estas iom da kulturaĵoj, eble prelegoj, ĉiĉeronado, komunaj aktivaĵoj, kaj tiel plu. Foje la ĉefa parto de la renkontiĝo estas simple sociumado. Tio ne estas en si mem malbona, sed jam okazis, ke en pasintaj JEB renkontiĝoj ni sidis dum horoj en drinkejoj kaj faris malmulte krom babili.

Por eviti tion, kaj aliflanke por eviti tedi homojn per longa ĉeno da prelegoj, mi demandis tre klare en la aliĝilo, kion homoj ŝatus fari. La ĉefan tagon de la kongreso mi luis ĉambron, kie eblis kuiri, ludi ludojn, prelegi, kunsidi, kaj tiel plu. La respondoj, pri kion ni faru tie, estis al mi interesaj. Multaj homoj volis diskutrondojn kaj ludojn. Krome, la programkontribuoj proponitaj de homoj estis sufiĉe buntaj.

Legi plu

Komenti

Enarkivita sub movado, organizado