Arkivoj de etikedoj: feminismo

‘Gaslampumado’ – kio ĝi estas kaj kiel batali ĝin?

Ĉi tiu artikolo uzas la neoficialajn pronomon ‘ri’ kaj sufikson ‘-iĉ’. Antaŭavertoj: manipulado, misuzado, diskutado de mensmalsanoj.

‘Gaslighting’ (ĉiposte nomata gaslampumado) estas strategio celanta miskredigi kaj manipuli homojn per levi dubojn pri ties propraj memoroj, perceptoj, kaj personeco. Per multaj el tiuj subtilaj sugestoj, la uzanto de tiu tekniko povas havi la viktimon sub plena regado, kreante iun fikcian version de la realeco, kiu pli kongruas por ri. En ĉi tiu artikolo mi klarigos specife, kiel gaslampumado funkcias, kaj donos konsilojn por rekoni kaj kontraŭbatali ĝin en via propra vivo.

Gaslight-2

Unue ni parolu rapide pri etimologio. La nomo venas de teatraĵo de la jaro 1938 Gas Light (‘gaslampo’), en kiu la ĉefrolulo manipulas sian edzinon. Li strebas konvinki ŝin, ke ŝi estas freneza kaj delira, per sugesti, ke ŝi imagas diversajn aferojn, kiuj fakte reale okazas. La ŝlosila parto de la teatraĵo estas kiam la edziĉo serĉas trezoron en la mansardo de la domo, kaj pro tio la gaslampoj en la aliaj partoj de la domo malpli lumiĝas. La edzino rimarkigas pri la ŝanĝo, sed la edziĉo insistas, ke ŝi imagas tion.

Kaj nun mi prezentos kvin agmanierojn de tipa gaslampumanto. Tiuj strategioj ofte ne estas tute klare videblaj, kaj pro tio ili estas tre efikaj.

Legi plu

Komenti

Enarkivita sub edukado

Marta – la unua feminisma romano en Esperanto?

Antaŭnelonge ni en Egalecen decidis, ke ni faru libroklubon, por ke ni pli lernu pri literaturo en Esperanto, kaj por povi diskuti librojn, kies temoj rilatas al nia blogo. La unua libro, kiun ni prezentas al vi, estas Marta de Eliza Orzeszko, eldonita en la pola en 1873 kaj tradukita al Esperanto fare de Zamenhof en 1910. Laŭ iuj homoj, Marta estas unu el la fruaj feminismaj verkaĵoj en Esperanto.

Ilustrita eldono de Marta

Ekzemplero de Marta, kiu inkluzivas ilustraĵojn

La intrigo koncernas Marta Swicka, kiu je la komenco de la verko ĵus vidviniĝis. Ŝi estas altklasulino, sola en la mondo krom ŝia filineto. Ŝi supozas, ke estos simple trovi laboron en Varsovio kaj vivteni sin kaj sian infanon, sed baldaŭ montriĝas, ke la vivo ne estas tiel facila.

Fojon post fojo Marta iras serĉi laboron kaj estas rebatita. Unue, ĉar ŝi estas virino, kaj virinoj ne rajtas plenumi multajn postenojn, tradicie rezervitajn al viriĉoj. Due, ĉar ŝi sufiĉe povoscias neniun metion (ŝajne en la pli frua lingvaĵo oni diris ‘povoscii’ anstataŭ ‘scipovi’). Estis fakte kutime por altklasaj virinoj ricevi nur supraĵan edukadon en diversaj kampoj, kiun ili apliku je amatora nivelo, hobie.

Legi plu

8 komentoj

Enarkivita sub analizo, literaturo

Antaŭjuĝoj

“Esperanto? Ĉu ne estas tiu fiaskinta lingvo, kiun neniu parolas?”

Verŝajne vi almenaŭ unufoje estis ĝenita de tia diraĵo. Homoj havas multajn antaŭjuĝojn pri Esperanto, fenomeno bone konata ene de Esperantujo.

Tamen, iuj esperantistoj sen konscio ripetadas similajn antaŭjuĝojn kaj miskomprenojn pri feminismo. Tial ni decidis krei la ĉisuban videon, kiu substrekas similajn faktorojn inter la du aferoj: ambaŭ antaŭjuĝaroj estas plejparte senbazaj!

Komenti

Enarkivita sub video

Feminisma Arto en Bratislavo

Ĉi somere, la teamo de Egalecen vizitis la artan ekspozicion Fem(inist) Fatale. Ĝi estas unika, ĉar temas pri la unua eksplicite feminisma ekspozicio kiu iam ajn okazis en Slovakujo. Por rememori la belan someran travivaĵon kaj kundividi ĝin kun vi, ni pretigis la jenan videon. Se vi volas vidi iom da bildoj de la ekspozicio (kaj legi pri ĝi en la slovaka kaj la angla), vi povas fari tion en ĝia retejo.

Kaj ne forgesu aboni nian kanalon! 😉

Komenti

Enarkivita sub video

La Fablo de la Ungolakoj

Ĉisemajne ni prezentas al videon, kiun faris Paulína kaj Rolando, pri privilegioj. Estas certe vaste kaj sufiĉe ofte miskomprenata temo, do ni decidis prezenti ĝin en la formo de fablo, reprezentante privilegiojn per… ungolakoj! Sonas strange, ĉu ne? Sed spektu la videon, kaj eble vi pli komprenos 🙂

Vi cetere eble rimarkis, ke la video estas en nova YouTube-kanalo. Estas tie, kie ni afiŝos niajn ontajn videojn. En la venontaj semajnoj estos pliaj, do nepre abonu nin ankaŭ en YouTube!

4 komentoj

Enarkivita sub video

Ĉi tiu ĉina feministo volas esti la unua malferme lesba advokato, kaj polica ĝenado ne ĉesigos rin

Enhavavertoj: mencioj de policdemandado, torturo, batado de infanoj/virinoj, lesbofobio.

Ĉi tio estas traduko de angla artikolo de The Washington Post, legebla ĉi tie.

Spronata de la subteno, kiun ri ricevis kaj en- kaj eksterlande, unu el la ĉefaj feminismaj aktivistoj de Ĉinio ĵuris daŭrigi batali por inaj rajtoj post ria liberigo de internigado pasintsemajne, malgraŭ ĝenado de la polico.

China_Woman_Activist-0ce39Li Tingting, 25-jaraĝa, lesba aktivisto pri inaj rajtoj, estas verŝajne la plej eminenta el la kvin inoj, kiuj estis internigitaj dum frua Marto pro planado distribui glumarkojn ĉe busstacidomoj por pliigi konscion pri seksĝenado en publika transporto. Internigitaj dum 37 tagoj, ili kvin estis liberigitaj la 13an de Aprilo post mondskala admono, sed restas enketataj. Oni postulis al ili regule raporti al la polico, ne eliri de siaj hejmurboj kaj ne paroli al ĵurnalistoj.

Sed Li, en parolo kun The Washington Post (usona gazeto), diris, ke ri estas rezoluta, ne nur trudi al la registaro forlasi la aferon pri ri, sed ankaŭ daŭrigi sian barakton por ina justeco en Ĉinio.

Ri ankaŭ parolis malferme pri sia suferado dum la internigo, kiel la premo kaŭzis streĉon ene de ria familio, kaj pri kiel ri eĉ komencis dubi sin mem post 10 tagoj da angoriga policdemandado.

“La publiko pli klare scias nun, pri kiuj estas la feministoj, kaj kion ili faras,” ri skribis. “Kio okazis al ni montris la realecon al la mondo, la veran flankon de Ĉinio. Multaj homoj ekster la lando pensis, ke genroegaleco ne estas problemo en Ĉinio. Ili estis figviditaj de registara propagando, inkluzive la prelegon de Mao, kiu diras, ke inoj suprentenas duonon de la ĉielo, sed nun ili eksciis, pri kiel Ĉinio vere estas.”

Legi plu

Komenti

Enarkivita sub aktivismo

Forgesu pri floroj: 5 manieroj kiel festi la Internacian virinan tagon

Postmorgaŭ, la 8an de marto, estas la Internacia virina tago.

En multaj landoj oni festas ĉi tiun tagon per tio ke inoj ricevas (ofte de iĉoj) florojn, dolĉaĵojn aŭ aliajn donacetojn, kune kun gratuloj (indas demandi: gratuloj al kio?).

Sed redukti ĉi tiun tagon al flordonacado ne nur malvidebligas la problemon de malegaleco, sed eĉ reprezentas ĝuste tiujn patriarkecajn sintenojn kiujn la Virina tago celas kontraŭbatali.

Do, kiel vi povas festi la Virinan tagon anstataŭe? Ni pretigis por vi liston kun kelkaj konsiloj:

  • Partoprenu eventon. Plej verŝajne en via urbo okazas iu demonstracio, prelego, diskutrondo, teatraĵo, filmmontrado aŭ simila aranĝo. (Sed atentu: en kelkaj landoj politikaj kaj religiaj organizoj kutimas okazigi fuŝajn, cerbolavigajn eventojn, kiuj estas nur amasa ekvivalento de flordonacado – bojkotu tiujn!) Se vi ne sukcesas trovi taŭgan aranĝon mem, povas esti bona ideo kontakti iun lokan feminisman aŭ homrajtan organizon kaj demandi ilin kion ili planas.
  • Okazigu eventon. Se tamen nenio okazas en via loĝloko, aŭ simple se vi havas la emon, vi povas mem preni iniciativon kaj organizi ion. Ne devas esti tre komplika: sufiĉas ekzemple inviti amiko(j)n kaj kune spekti bonan dokumentaran filmon kun virinrajta temo. Estu kreema!
  • Subtenu agadon. Se vi jam nepre volas elspezi la 8an de marto, la monon kiun kostus la bukedo vi povas pli bone utiligi alimaniere, ekzemple per subteni homrajtan aŭ karitatan organizon aŭ projekton. Ekzistas multaj subtenindaj, okupiĝantaj pri ĉio ekde aliro al edukado por knabinoj tutmonde, tra perforto kontraŭ inoj, ĝis seksismo en la medioj. Memoru ankaŭ ke mono ne estas la sola subtenmaniero: alternative vi povas ekzemple aliĝi kiel volontulo ĉe iu organizo.
  • Eduku vin. Pri la signifo de la Virina tago aŭ pri egalecaj demandoj ĝenerale, per ajna maniero kiun vi trovas amuza: vi povas legi libron, komikson, Vikipedion, blogon (ĉu vi jam legis ĉion en Egalecen?), spekti filmon aŭ nur mallongan filmeton en YouTube (ekzemple iun TED-prelegon), diskuti kun amikoj aŭ kun nekonatuloj.
  • Disvastigu la scion. Kundividu kion vi legis kaj spektis kun aliuloj – ĉu per persona rekomendo, ĉu per sociaj medioj. Kelkaj el viaj amikoj certe eĉ ne scias ke dimanĉe estas la Virina tago – informu ilin!

Kiel vi decidis festi la Virinan tagon? Skribu pri viaj ideoj kaj spertoj en komentoj!

PS: Kvankam la 8a de marto estas grava, ne forgesu pri ĉi tiuj aferoj ankaŭ dum la resto de la jaro.

4 komentoj

Enarkivita sub aktivismo

Taylor Swift ja estas feministo

Pli frue en la historio en Egalecen mi havis ideon verki artikolon pri la popkantistino Taylor Swift, ekzamenante riajn kantojn por malkovri la kontraŭfeminismajn ideojn en ili. Se vi ne jam konas la famulon, ri estas unu el la plej sukcesaj junaj kantistoj en usono kaj ludas kontreon kaj popon. Riaj kantoj temas pri junulaj amrilatoj kaj juna vivo ĝenerale.

Mi emis fari la artikolon surbaze de kelkaj riaj kantoj, kiuj enhavas sufiĉe aĉajn mesaĝojn. Unue estas You Belong With Me (Vi Apartenas Kun Mi), en kiu Taylor juĝas koramikinon de najbariĉo pro ‘putineca’ aspekto – “Hej, kion vi faras kun tia knabino?” – kaj diras, ke la najbaro prefere forlasu la koramikon por ri. Fine en la muzikfilmeto tio ja okazas.

En la kanto Better Than Revenge (Pli Bona ol Venĝo) estas eĉ pli eksplicite, kiam Taylor privortumaĉas knabinon kiu ‘ŝtelis rian koramikon’ – “Ŝi estas nek sanktulo nek tia, kia vi pensas; Ŝi estas aktoro; Oni pli bone konas ŝin pro kion ŝi faras surmatrace”.

Fine mi decidis ne verki la artikolon ĉar la resto de riaj kantoj ne tiom tiklis min. Sed mi nun devas agnoski, ke mi tro rapide juĝis Taylor, kaj mi nun multe pli estimas rin. Kvankam en la jaro 2012 ri neis, kiam oni demandis rin en intervjuo, ĉu ri konsideras sin feministo, tamen ĉijare, inspirite de nova amikiĝo kun artisto Lena Dunham, ri reviziis tion:

“Kiel dekumjarulo, mi ne komprenas, ke diri ‘Mi estas feministo’ signifas nur, ke vi esperas, ke virinoj kaj viroj havos egalajn rajtojn kaj eblecojn. Tio ŝajnis al mi, oni tiel prezentas en kulturo, socio, ke vi malamas virojn. Kaj nun, mi pensas, ke multaj knabinoj havas feminismajn vekiĝojn ĉar ili ekkomprenas la signifon de la vorto. Dum longega tempo oni ŝajnigis tion kvazaŭ batalado kontraŭ la alia sekso, kvankam tute ne temas pri tio. Amikiĝi kun Lena – sen ke ŝi varbadas al mi, sed simple vidante kial ŝi kredas, kion ŝi kredas, kial ŝi diras, kion ŝi diras, kial ŝi batalas por tio, por kio ŝi batalas – montris al mi, ke mi jam ekprenis feminisman vidpunkton sen diri tion.”

Ri eĉ agnoskis pasintecajn erarojn, dirante pri Better Than Revenge “Mi havis 17 jarojn kiam mi verkis tion. Je tiu aĝo oni vere pensas, ke oni povas forrabi onian koramikon. Poste vi pli kreskas kaj ekscias, ke neniu povas preni iun de vi, se tiu ne volas foriri.”

Jes, ankoraŭ estas problemecaj aspektoj de kelkaj riaj kantoj (ekz. ioma rasismo en la filmeto por Shake It Off), sed mi tre ĝojas vidi, ke ri pli maturiĝas kaj konscienciĝas. Mi unue trompiĝis pro tio, ke ri verkas pri tiaj tipaj temoj, kiaj junula amo ktp. Sed aliflanke ni agnosku, ke je juna aĝo ri sukcese verkas ĉiujn siajn proprajn kantojn, kaj eĉ verkis kanton Dear John (Kara John) pri ekskoramiko John Mayer, pli aĝa muzikindustriulo, kaj kiel ri emocie mistraktis Taylor – “Ĉu vi ne pensas, ke mi tro junis por tiel friponiĝi?”; “Mi vivis en via ŝakludo, sed vi ŝanĝis la regulojn ĉiutage”; “Vi devintus scii”. Ri finas la kanton per optimisma ĝojkrio: “Mi brilas kiel fajraĵoj super via malplena, trista urbo”. Tio ja estas brava, femisma kanto por tiama 19-jarulo.

Do mia fina mesaĝo jenas: Ne pensu iun malfeminisma pro tradicie inaj trajtoj. Sonas kvazaŭ ege simpla afero, sed estas ja malfacile eviti la tujajn subpensojn, kiujn manĝigas al ni socio kaj la amaskomunikiloj. Se iu volas tute knanjece aspekti kaj paroli pri koramikiĉoj, tiu rajtu fari tiel senĝenate. Ne temas pri tio, ke vi ĉiam kaj ĉiamen perfekta feministo estas, ĉar ni ĉiuj faras erarojn, sed ke vi povas rekoni viajn erarojn, kritiki vin mem, kaj de tie plu evolui.

4 komentoj

Enarkivita sub amaskomunikiloj

Feminismo kaj politiko

Mi esperis ke mi hodiaŭ povos skribi al vi blogeron titolitan „Feminista partio eniras la svedan parlamenton!“. Bedaŭrinde, mi ne povas, ĉar finfine ĝi ne sukcesis ekhavi sufiĉe da voĉoj en la elektoj, kiuj okazis antaŭ unu semajno. Mi tamen ŝatus uzi la okazon por mallonge raporti pri tiu ĉi partio kaj ĝia populareco, kaj tiurilate pripensi pri similaj iniciativoj en la resto de la mondo, respektive pri la relativa unikeco de ĉi tiu sveda partio en la tutmonda kunteksto.

Feminista iniciativo (svede Feministiskt initiativ, mallongigoj FI aŭ F!) fondiĝis en la jaro 2005 kaj ekde tiam kreskis kaj plifortiĝis. La plej sukcesa momento en ĝia historio okazis en 2014 kiam ĝi eniris la Eŭropan parlamenton – ĝi tiam ricevis 5,3% da svedaj voĉoj kaj do unu seĝon. Tiu momento aparte gravas, ĉar temas pri la unua fojo iam ajn kiam feminisma partio sukcesis gajni seĝon en la Eŭropa parlamento.

Nun, antaŭ nur unu semajno, la partio malgraŭ miaj esperoj ne eniris la svedan parlamenton. Ĝi ricevis 3,1% de la bezonataj 4% da voĉoj. Tamen, mi pensas ke ne temis pri malsukceso. Ĝi ja preskaŭ eniris, ĝi iĝis la plej populara eksterparlamenta partio, kaj tio ĉi jam sufiĉas por montri al la aliaj politikistoj ke la temoj ĉirkaŭ genra egaleco estas tre gravaj por la loĝantaro kaj ke do necesas preni ilin serioze. Feminista iniciativo ofte estas kritikata kiel partio kiu okupiĝas pri nur unu temo – sed alia ebla vidpunkto al ĉi tiu kritiko estas ke estas ridinde ke por tiom grava temo devas ekzisti aparta partio, ke estas absurde ke genra egaleco ne estas inter la kernaj agadkampoj de ĉiu partio. Feliĉe, interalie dank’ al la populareco de FI, tio ĉi ŝanĝiĝas – almenaŭ en Svedujo.

Kaj tio pensigas min pri alia ŝokaĵo: Por multaj el ni, kiuj venas de aliaj landoj, havi tiom popularan (aŭ entute ekzistantan) feministan partion estas nur revo aŭ sciencfikcio. En Svedujo genra egaleco certe estas inter la plej bonaj en la mondo, sed bedaŭrinde eĉ tiom “progresema” lando ankoraŭ estas tre for de plene egala socio. Kaj kio do pri aliaj landoj? Mi pensas ke Feminista iniciativo estas sekvinda ekzemplo por multaj. Sed ĉu en via lando jam ekzistas iu feminisma partio? Kiel ĝi fartas? Bonvolu sciigi nin per komentoj.

2 komentoj

Enarkivita sub politiko